Tarama Testleri
Gebelik sürecinde bebeğinizin sağlığını değerlendirmek için yapılan tarama testleri hakkında bilgi edinin.
Birinci Trimester Taraması
Ultrason Değerlendirmesi
- • Ense Kalınlığı (NT): Bebeğin ense bölgesindeki sıvı birikimi ölçümü
- • Nazal Kemik: Burun kemiği varlığı değerlendirmesi
- • Duktus Venozus: Kan akımı değerlendirmesi
- • Triküspit Regürjitasyonu: Kalp kapağı değerlendirmesi
Kan Testleri (Serum Taraması)
- • PAPP-A: Gebelikle ilişkili plazma protein A
- • serbest β-hCG: İnsan koriyonik gonadotropin
Birleşik Tarama (Combined Test): Ultrason bulguları (NT) ve kan testleri (PAPP-A + serbest β-hCG) birlikte değerlendirilerek Down sendromu, Trizomi 18 ve Trizomi 13 riski hesaplanır.
İkinci Trimester Serum Taraması
Birinci trimester taraması yapılmadıysa veya geç başvurularda ikinci trimester serum taraması uygulanabilir.
Dörtlü Test (Quad Screen)
Ölçülen belirteçler:
- • AFP (Alfa-fetoprotein)
- • hCG (İnsan koriyonik gonadotropin)
- • uE3 (Konjuge olmayan estriol)
- • Inhibin A
Tespit oranı: ~%80 (Down sendromu için)
Yanlış pozitiflik: ~%7
Üçlü Test Neden Önerilmez?
Üçlü test (AFP + hCG + uE3) artık kullanılmamaktadır:
- • Düşük tespit oranı: %67-73
- • Yüksek yanlış pozitiflik: %6
- • Dörtlü test daha güvenilir sonuç verir
Tercih: Dörtlü test veya cfDNA/NIPT
cfDNA/NIPT (Hücre-dışı DNA Taraması): 10. haftadan itibaren yapılabilen, en yüksek doğruluğa sahip (>%99 Down sendromu için) tarama testidir. ACOG tüm gebelere yaştan bağımsız olarak sunulmasını önerir.
NIPT Kısıtlamaları:
- • Obezite (BMI >35): Fetal fraksiyon düşük olabilir, sonuç çıkmayabilir
- • Çoğul gebelik: İkizlerde duyarlılık düşer, üçüzlerde önerilmez
- • IVF/Donör oosit: Yanlış pozitif riski artabilir
- • Pozitif prediktif değer (PPV): Genç annelerde PPV düşük, pozitif sonuç mutlaka amniyosentezle doğrulanmalı
- • Tarama testidir: Tanı testi DEĞİLDİR, yanlış negatif olabilir
Detaylı Anomali Taraması
Bu taramada bebeğin tüm organları detaylı olarak incelenir. "Fetal anomali taraması" veya "Level 2 ultrason" olarak da bilinir.
🧠 Baş ve Beyin
- • Ventrikül boyutları
- • Serebellum
- • Cisterna magna
- • Yüz yapıları
Kalp
- • Dört odacık görünümü
- • Büyük damar çıkışları
- • Kalp ritmi
- • Kalp pozisyonu
🫁 Göğüs ve Karın
- • Akciğerler
- • Diyafram
- • Mide, böbrekler
- • Mesane, bağırsaklar
🦴 İskelet Sistemi
- • Omurga
- • Uzun kemikler
- • El ve ayaklar
- • Parmak sayısı
🎀 Plasenta ve Kordon
- • Plasenta lokalizasyonu
- • Umbilikal kordon
- • Amniyotik sıvı miktarı
- • Serviks uzunluğu
Ölçümler
- • BPD, HC, AC, FL
- • Tahmini fetal ağırlık
- • Büyüme persentilleri
- • Cinsiyet
Şeker Yükleme Testi (OGTT)
Gestasyonel diyabet taraması için yapılan glikoz tolerans testi. Erken tanı ve tedavi ile anne ve bebek komplikasyonları önlenebilir.
Tek Aşamalı Test (75g OGTT)
- Açlık: < 92 mg/dL
- 1. saat: < 180 mg/dL
- 2. saat: < 153 mg/dL
Herhangi birinin yüksek olması GDM tanısı koydurur.
İki Aşamalı Test
1. Aşama (50g): Tarama
- • ≥140 mg/dL → 100g OGTT yap
- • ≥200 mg/dL → Direkt GDM tanısı
2. Aşama (100g): Tanı
- • Açlık: ≥95 mg/dL
- • 1. saat: ≥180 mg/dL
- • 2. saat: ≥155 mg/dL
- • 3. saat: ≥140 mg/dL
2 veya daha fazla değer yüksekse GDM tanısı konur.
Grup B Streptokok (GBS) Taraması
GBS, vajina ve rektumda normal olarak bulunabilen bir bakteridir. Bebekte ciddi enfeksiyonlara neden olabilir.
Tarama
- • Vajinal ve rektal sürüntü alınır
- • Kültür sonucu 1-2 gün içinde çıkar
Pozitif Sonuçta
- • Doğum sırasında IV antibiyotik verilir
- • Bebeğe geçiş riski azaltılır
Non-Stress Test (NST)
Bebeğin kalp atış hızı ve hareketleri takip edilerek iyilik hali değerlendirilir. Girişimsel olmayan, güvenli bir testtir. NST başlangıç zamanı risk durumuna göre doktor tarafından belirlenir (yüksek riskli gebeliklerde daha erken başlanabilir).
Reaktif (Normal) NST
- ✓ Bazal kalp hızı 110-160/dk
- ✓ 20 dk içinde en az 2 akselerasyon
- ✓ Her akselerasyon ≥15 atım, ≥15 sn
Non-Reaktif NST
Kriterleri karşılamayan NST sonucunda biyofizik profil (BPP) veya kontraksiyon stres testi (CST) ile ileri değerlendirme yapılır.
Önemli Not
Tarama testleri tanı testi değildir. Risk değerlendirmesi sağlarlar. Yüksek risk saptandığında amniyosentez veya CVS gibi tanısal testler önerilir. Her gebelik bireyseldir; testlerin zamanlaması ve gerekliliği doktorunuz tarafından belirlenir.
Kaynaklar: ACOG Practice Bulletin No. 226 "Screening for Fetal Chromosomal Abnormalities" (2020, reaffirmed 2024), ACOG Current Guidance on NIPT (2024), Merck Manual Professional Edition "Noninvasive Prenatal Fetal Screening Tests"