📋 Anomali Taraması Nedir?
Anomali taraması, gebeliğin 18-22. haftaları arasında yapılan ve fetal organların detaylı olarak değerlendirildiği özel bir ultrason incelemesidir. "Detaylı USG", "level II USG", "fetal anatomi taraması" veya "ikinci trimester taraması" olarak da bilinir.
Amacı, fetal yapısal anomalileri tespit etmek ve gerekli ise erken müdahale planlaması yapmaktır. Güncel çok-dernekli AIUM-ACR-ACOG-SMFM-SRU standart obstetrik ultrason kılavuzu (2024) ve ISUOG (International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology) 2022 mid-trimester kılavuzuna göre planlanır.
⏰ Optimal Zamanlama:
- 18-22 hafta: Tüm fetal yapıların en iyi görüntülendiği aralık
- 20-22 hafta: En sık tercih edilen, organ değerlendirmesi optimal
- 22. haftadan sonra: BMI yüksek annelerde tercih edilebilir (yumuşak doku artar)
🔍 Anomali Taramasında Nelere Bakılır?
ACOG ve ISUOG'a göre tarama bir "checklist" yaklaşımı ile yapılır. Aşağıdaki sistemler ve yapılar değerlendirilir:
🧠 Merkezi Sinir Sistemi
Kafa ve Beyin:
- Kafa şekli (BPD, OFD, HC ölçümleri)
- Lateral ventriküller (atrium < 10 mm)
- Talamus ve kavum septum pellucidum
- Serebellum (transcerebellar çap)
- Sisterna magna (2-10 mm)
- Yüz profili (burun kemiği, dudak)
❤️ Kalp ve Büyük Damarlar
Fetal Kalp Görüntüleme:
- 4 odacık görüntüsü (4CV)
- Sol ventrikül çıkış yolu (LVOT)
- Sağ ventrikül çıkış yolu (RVOT)
- 3 damar görüntüsü (3VV)
- Aort kavsi, duktus arteriozus
- Kalp ritmi ve hızı (110-160 atım/dk)
🫁 Toraks (Göğüs)
Akciğerler ve Diyafragma:
- İki akciğerin echojenitesi
- Diyafragma bütünlüğü (CDH dışlanması)
- Mediastinal yapılar
- Toraks/kalp oranı
🫀 Karın
İntra-abdominal Organlar:
- Mide (sol üst kadran, sıvı dolu)
- Karaciğer ve safra kesesi
- Böbrekler (her iki tarafta)
- Mesane (sıvı dolu)
- Anterior karın duvarı (umbilikal kord giriş yeri, gastroşizis/omfalosel)
- Bağırsak echojenitesi
🦴 İskelet Sistemi
Kemikler ve Uzuvlar:
- Vertebra (sagittal ve aksiyel) — spina bifida
- Üst ve alt ekstremiteler (uzun kemikler, eller, ayaklar)
- Parmaklar (5 parmak, polidaktili)
- Femur uzunluğu (FL)
- Tibia, fibula, humerus, radius, ulna
- Kafatası şekli ve mineralizasyonu
👶 Genitalya ve Diğer
Cinsel Organlar ve Eklemler:
- Cinsiyet (talep edilirse)
- Genital yapılar
- Plasenta yerleşimi (previa kontrolü)
- Plasenta yapısı, kalınlığı
- Umbilikal kord (3 damar — 2 arter + 1 ven)
- Amnion sıvı miktarı (DVP, AFI)
📐 Biyometrik Ölçümler
Anomali taramasında bebeğin büyümesi de değerlendirilir. Tüm ölçümler gestasyonel yaş ile karşılaştırılır.
| Ölçüm |
Açıklama |
Normal Aralık (20 hafta) |
| BPD |
Biparietal çap (kafa çapı) |
~46 mm |
| HC |
Head circumference (kafa çevresi) |
~175 mm |
| AC |
Abdominal circumference (karın çevresi) |
~150 mm |
| FL |
Femur uzunluğu |
~33 mm |
| EFW |
Estimated fetal weight (tahmini ağırlık) |
~320 g |
| NF |
Ense kalınlığı |
< 6 mm |
🚨 Soft Marker'lar (Yumuşak Belirteçler)
Soft marker'lar tek başına anomali göstermez, ancak kromozom anomalileri için risk hesaplaması yapılırken kullanılır. cfDNA çağında izole soft marker yönetimi için güncel referans SMFM Consult Series #57'dir (2021, 2025'te teyit edildi); negatif serum/cfDNA taraması sonrası izole bir belirteç için tek başına tanısal test (amniyosentez) önerilmez:
Sık Görülen İzole Soft Marker'lar (SMFM Consult #57):
- Burun kemiği yokluğu/hipoplazisi
- Hiperechojenik bağırsak
- Renal piyelektazi (renal pelvis ≥ 4 mm)
- Echogenic intracardiac focus (EIF) — izole ise düşük öneme sahip
- Single umbilical artery (SUA)
- Choroid plexus cyst — izole ise klinik öneme sahip değil
- Short femur/humerus
📊 Tarama Sınırlamaları
Anomali Taraması Tüm Anomalileri Bulamaz!
İdeal koşullarda yapılan tarama bile tüm fetal anomalilerin yaklaşık %70-90'ını tespit edebilir. Bazı durumlar normaldir ancak doğum sonrası ortaya çıkar:
- Bazı kardiyak anomaliler (özellikle ASD, küçük VSD)
- Görme ve işitme defektleri
- Gelişimsel gecikmeler
- Mikrosefali (geç ortaya çıkabilir)
- Geç başlangıçlı hidrosefali
Tarama kalitesini etkileyen faktörler: maternal obezite, oligohidramnios, fetal pozisyon, abdomen skarları.
📌 Anormal Bulgu Halinde Ne Olur?
- Teyit USG: Genellikle perinatoloji uzmanı tarafından detaylı 2. inceleme.
- Fetal Eko: Kardiyak anomali şüphesinde fetal ekokardiyografi.
- İnvaziv Test Önerisi: Amniyosentez veya CVS ile karyotip/CMA değerlendirmesi.
- Multidisipliner Konsey: Maternal-fetal medicine, pediatrik cerrahi, genetik, neonatoloji.
- Aile Bilgilendirmesi: Tanı, prognoz, sonraki adımlar, destek grupları.
💡 Hazırlık ve Pratik İpuçları
- Aç gitmenize gerek YOK (mide doluluğu bebek görüntülemesini etkilemez)
- Önceki USG kayıtları varsa yanınızda getirin
- İnceleme 30-45 dakika sürebilir, dolu mesane gerekmez
- Sevdiğiniz birini yanınıza alabilirsiniz
- Cinsiyeti öğrenmek istemiyorsanız önceden belirtin
- Bebek pozisyonu uygunsuz ise yürüyüş veya yan dönmeniz istenebilir