⚕️ Hedef kitle: Bu sayfa hekim ve sağlık profesyonellerine yöneliktir. Yalnız RCOG'nin yürürlükteki belgelerinin Türkçe özetidir; resmî metin değildir ve hastaya özgü klinik değerlendirmenin yerini almaz. Uygulamadan önce özgün belgeye ve kurumunuzun protokollerine başvurun.
📄 Dayandığı belge
- RCOG Green-top Guideline No. 74 — 16 Şubat 2022; 2025’te gözden geçirildi; güncelleme geliştirme aşamasında. 2 Kasım 2026’da RCOG resmî sayfası yayımlanmış sürüm olarak GTG 74’ü göstermektedir.
Bu konuda diğer kuruluşlar: ACOG ne diyor? · UpToDate ne diyor? · SMFM ne diyor? · NICE ne diyor?
Kısaca
- 24+0–34+6 haftada yakın preterm doğum bekleniyorsa kortikosteroid kürü sunulmalıdır (Grade A). (RCOG GTG 74, 2022)
- 24+0 haftadan önce bireysel koşullar ve tercihler ekiplerle görüşülmeli; 35+0–36+6 haftada yarar ve risk dengesi değerlendirilmelidir (sırasıyla Grade B ve Grade D). (RCOG GTG 74, 2022)
- 37+0–38+6 haftada planlı sezaryen öncesi olası yarar ve zararlar gebeyle görüşülmelidir (Grade B). (RCOG GTG 74, 2022)
- İkiz ve üçüzlerde hedefli uygulama sunulmalı, hedeflenmemiş rutin kürler kullanılmamalıdır (Grade D). (RCOG GTG 74, 2022)
- Maternal veya fetal sağlık doğumun hızlandırılmasını gerektiriyorsa kortikosteroid için doğum geciktirilmemelidir (Grade GPP). (RCOG GTG 74, 2022)
- Yedi gün sonra yakın doğum riski sürüyorsa tekrar kürünün kanıtı sınırlıdır (Grade B); bir gebelikte toplam kür sayısı üçü geçmemelidir (Grade GPP). (RCOG GTG 74, 2022)
🧭 Algoritma: RCOG önerileriyle antenatal kortikosteroid karar akışı
BaşlangıçYakın preterm doğum beklenen veya 37+0–38+6 haftada planlı sezaryen yapılacak gebe.
↓
DikkatEndikasyon anne/bebek sağlığını etkiliyor veya hızlı doğum ciddi kaygıyı giderecekse steroid için doğumu geciktirme (Grade GPP).
↓
YapılacakHaftaya göre kortikosteroid öneriliyorsa: ilk doz doğumdan önceki 24 saatte de yararlıdır; doğum bu sürede beklense de ver (Grade D).
↓
KararGebelik haftası ve doğum planı hangisi?
22+0–23+6; yakın preterm doğum
↓
Yapılacak22+0–23+6 haftada kortikosteroidi gebenin bireysel koşulları ve tercihleriyle obstetri ve yenidoğan ekipleri görüşmelidir (Grade B).
↓
SonuçGebe perinatal ekiple görüşüp bebek için aktif bakım kararı verdiyse kortikosteroid dahil aktif obstetrik yönetimi değerlendir.
↓
SonuçBelge, BAPM’nin 22+0 haftadan itibaren yenidoğan stabilizasyonu ve resüsitasyonunun düşünülebileceğini önerdiğini aktarır.
24+0–34+6; yakın preterm doğum
↓
KararDaha önce antenatal kortikosteroid kürü uygulandı mı?
Hayır
↓
Kararİlk kürü sun (Grade A); intramüsküler kortikosteroid şemasını seç (Grade B).
Deksametazon fosfat: iki doz
↓
YapılacakDeksametazon fosfat: 24 saat arayla 12 mg intramüsküler × 2; toplam 24 mg.
Deksametazon fosfat: dört doz
↓
YapılacakDeksametazon fosfat: 12 saat arayla 6 mg intramüsküler × 4; toplam 24 mg.
Betametazon fosfat/asetat
↓
YapılacakBetametazon sodyum fosfat/asetat karışımı: 24 saat arayla 12 mg intramüsküler × 2; toplam 24 mg.
Evet
↓
Sonuçİlk kürden 7 gün sonra yakın preterm risk sürerse tekrar kanıtı sınırlı; ek kür neonatal solunum desteği ihtiyacını azaltabilir (Grade B).
↓
DikkatBir gebelikte en çok üç kür (Grade GPP). Ciddi morbidite/uzun dönem yararı gösterilmediğini ve daha küçük doğum boyutlarını açıkla.
35+0–36+6; yakın preterm doğum
↓
YapılacakKısa dönem solunum yararı ile neonatal hipoglisemi riski dengesini değerlendir (Grade D); uzun dönem veri yetersizdir.
↓
SonuçYakın zamanda steroid almış geç preterm yenidoğanda standart hipoglisemi değerlendirme ve yönetimini uygula.
37+0–38+6; planlı sezaryen
↓
YapılacakBir kürün olası solunumsal yararını, hipoglisemi ve olası gelişimsel zararlarını gebeyle görüş (Grade B).
↓
SonuçRespiratuvar distres sendromu, geçici takipne ve toplam yenidoğan yatışındaki yarar belirsizdir; hipoglisemi için standart protokol kullan.
Bu akış, RCOG'nin aşağıda özetlenen önerilerinden heryergebe tarafından çizilmiştir; RCOG'nin resmî şeması değildir. Ayrıntı ve koşullar için alttaki metne bakın.
Kapsam ve beklenen yarar
- GTG 74, yakın preterm doğum beklenen gebelerde ve termde planlı sezaryen öncesinde antenatal kortikosteroid kullanımını ele alır. (RCOG GTG 74, 2022)
- Preterm doğumdan önceki yedi gün içinde uygulanan bir kür, perinatal ve neonatal ölüm ile respiratuvar distres sendromunu (RDS) azaltır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade A
- İntraventriküler kanama ve çocuklukta gelişimsel gecikmenin azalmasına ilişkin kanıtın kesinliği orta düzeydedir. (RCOG GTG 74, 2022)
- Anneye doğrudan yarar gösteren çalışma saptanmamıştır. (RCOG GTG 74, 2022)
Gebelik haftasına göre kullanım
- 24+0 haftadan önce yakın preterm doğum bekleniyorsa kortikosteroid kullanımı, gebenin bireysel koşulları ve tercihleri dikkate alınarak obstetri ve yenidoğan ekiplerince görüşülmelidir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- Belgenin yarar–risk tablosu bu grubu 22+0 haftadan itibaren, gebenin perinatal ekiple görüşerek bebek için aktif bakımın uygun olduğuna karar vermesi koşuluyla ele alır. Bu durumda kortikosteroid uygulanmasını da içeren aktif obstetrik yönetim önemlidir. Belge, BAPM’nin 22+0 haftadan itibaren yenidoğan stabilizasyonu ve resüsitasyonunun düşünülebileceğini önerdiğini aktarır. (RCOG GTG 74, 2022)
- 24+0–34+6 haftada yerleşmiş preterm eylem, preterm erken membran rüptürü (PPROM) veya planlı preterm doğum nedeniyle yakın doğum bekleniyorsa kortikosteroid kürü sunulmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade A
- 35+0–36+6 haftada yakın preterm doğum bekleniyorsa kortikosteroidin yarar ve risk dengesi değerlendirilmelidir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
- Geç preterm kortikosteroid uygulamasının çocuk açısından uzun dönem etkilerini değerlendirecek veri yetersizdir. (RCOG GTG 74, 2022)
Termde planlı sezaryen
- RCOG öneri tablosu, NICE CG132’ye dayanarak planlı sezaryenin rutin olarak 39+0 haftadan önce yapılmaması gerektiğini aktarır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
- 37+0–38+6 haftada planlı sezaryen yapılacaksa bir kür kortikosteroidin olası yararları ve zararları gebeyle, uygunsa yakınlarıyla görüşülmelidir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- 39+0 haftadan önce planlı sezaryende neonatal solunumsal morbiditeyi azaltmak amacıyla kortikosteroid düşünülebilir. (RCOG GTG 74, 2022)
- Termde planlı sezaryen öncesi kortikosteroid, solunumsal morbidite nedeniyle yenidoğan ünitesine yatışı azaltabilir; RDS, yenidoğanın geçici takipnesi veya toplam yenidoğan ünitesi yatışını azaltıp azaltmadığı belirsizdir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- Bu gruptaki görüşmede neonatal hipoglisemi ve olası gelişimsel gecikme zararları da açıklanmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
İkiz ve üçüz gebelik
- İkiz ve üçüz gebeliklerde, tekil gebeliklerle aynı öneriler doğrultusunda yakın erken doğuma yönelik hedefli kortikosteroid sunulmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
- Çoğul gebeliklerde yarar ve risklere ilişkin belirsizlikler gebeyle görüşülmelidir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade GPP
- İkiz ve üçüz gebeliklerde belirli bir yakın doğum riskine yöneltilmeyen rutin tek veya tekrarlayan kürler kullanılmamalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
- Hedeflenmemiş rutin kortikosteroid uygulamasının yararına ilişkin kanıt bulunmadığı gebeye anlatılmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
Diyabet ve glisemik izlem
- Diyabet, fetal akciğer olgunlaşması için kortikosteroid verilmesinin mutlak kontrendikasyonu sayılmamalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
- Kortikosteroid alan diyabetli gebelerde üzerinde anlaşılmış bir protokole göre ek insülin verilmeli ve yakın izlem yapılmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
- Maternal kan glukozu uygulamadan kısa süre sonra yükselir ve yüksekliği beş güne kadar sürebilir. (RCOG GTG 74, 2022)
- Diyabetli gebede 37+0–38+6 haftada planlı sezaryen öncesi kortikosteroidin yarar ve riskleri görüşülmeli; neonatal hipoglisemi sıklığının arttığı açıklanmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade C
- Gerekebilecek değişken hızlı intravenöz insülin infüzyonunun olası yan etkileri, mümkünse kortikosteroid verilmeden önce görüşülmelidir. (RCOG GTG 74, 2022)
Hipertansiyon ve fetal büyüme kısıtlılığı
- RCOG öneri tablosu, NICE NG25’e dayanarak gebelikte hipertansiyon nedeniyle planlı erken doğum gerekiyorsa antenatal kortikosteroid kürü sunulması gerektiğini aktarır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- Yakın preterm doğum bekleniyorsa gebelik yaşına göre küçük (SGA) veya fetal büyüme kısıtlılığı (FGR) düşünülen fetüsün annesine kortikosteroid kürü sunulmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade C
- SGA veya FGR bulunan gebeliklerde bakımı yönlendirecek doğrudan kanıtların sınırlılığı gebeye açıklanmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade C
Preterm erken membran rüptürü
- PPROM bulunan ve preterm doğum riski artmış gebelere, gebelik haftasına ilişkin öneriler çerçevesinde kortikosteroid sunulmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade A
- PPROM sonrasında ilk uygulamadan yedi gün sonra yakın preterm doğum riski sürüyorsa tekrar kürünü önermek için kanıt sınırlıdır; ek kür neonatal solunum desteği gereksinimini azaltabilir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
İlaç, formülasyon, doz ve uygulama yolu
- Birleşik Krallık için önerilen şemalardan biri deksametazon fosfatın 24 saat arayla iki kez 12 mg intramüsküler uygulanmasıdır; toplam doz 24 mg’dır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- Deksametazon fosfat için diğer önerilen şema, 12 saat arayla dört kez 6 mg intramüsküler uygulamadır; toplam doz 24 mg’dır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- Alternatif şema betametazon sodyum fosfat/asetat karışımının 24 saat arayla iki kez 12 mg intramüsküler uygulanmasıdır; toplam doz 24 mg’dır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- Klinisyenler, Birleşik Krallık’ta yaygın bulunan yalnız betametazon fosfatın farmakokinetiğinin fosfat/asetat karışımından farklı olduğunu ve bu formülasyonun etkili doz şemasına yön verecek kanıtın az olduğunu bilmelidir. Belge metni, en uygun doz şemasının net olmadığını, ancak kısa yarı ömrü nedeniyle deksametazona benzer bir doz şemasının pragmatik olabileceğini belirtir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade GPP
- Oral veya transplasental kortikosteroid uygulaması önerilmez. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- Hidrokortizon dahil diğer kortikosteroidleri veya doğrudan fetal uygulamayı önermek için kanıt yetersizdir; bu kullanımlar için doz verilmemiştir. (RCOG GTG 74, 2022)
Uygulama ile doğum arasındaki süre
- İlk dozun doğumdan önceki 48 saat içinde verilmesi neonatal ölümü azaltır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
- Doğumun ilk dozdan sonraki 24 saat içinde olması beklense de yarar bulunduğundan kortikosteroid verilmelidir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
- Öneri tablosuna göre RDS azalması açısından en etkili aralık, ikinci dozdan sonra 24 saat ile yedi gün arasında doğum gerçekleşmesidir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
- Doğuma kadar geçen süreye göre etki değerlendirmesi, eski alt grup analizlerinin sınırlılıkları ve olası yanlılığı nedeniyle dikkatle yorumlanmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022)
Tekrarlayan kürler
- İlk uygulamadan yedi gün sonra yakın preterm doğum riski sürüyorsa tekrar kürlerini önermek için kanıt sınırlıdır; bir ek kür neonatal solunum desteği gereksinimini azaltabilir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- Tekrarlayan kortikosteroid uygulamasıyla ciddi morbiditede azalma veya uzun dönem yarar gösterilmediği gebeye anlatılmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- Tekrarlayan uygulamalara maruz kalan bebeklerde doğum ağırlığının ve boyunun daha düşük olduğu gebeye anlatılmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade B
- Bir gebelik boyunca toplam kortikosteroid kürü sayısı üçü geçmemelidir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade GPP
- Belgede aktarılan bireysel katılımcı meta-analizinin yazarları, yan etkileri azaltmak için toplam tekrar dozunun 24–48 mg ve kür sayısının en çok üç ile sınırlandırılmasını önermiştir. (RCOG GTG 74, 2022)
Doğumu geciktirmeme ve sistemik enfeksiyon
- Doğum endikasyonu kadının veya bebeğin sağlığını etkiliyorsa ya da maternal veya fetal durum hızlandırılmış doğumla düzelecek ölçüde ciddi kaygı yaratıyorsa, antenatal kortikosteroid uygulamak için doğum geciktirilmemelidir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade GPP
- Sistemik enfeksiyonda bebeğe beklenen yarar, anne ve bebekte enfeksiyonun ağırlaşması olasılığıyla dengelenmelidir. (RCOG GTG 74, 2022) Grade D
- İmmün baskılama latent enfeksiyonları etkinleştirebilir veya mantar enfeksiyonlarını ağırlaştırabilir. (RCOG GTG 74, 2022)
- Tek kürün enfeksiyonu veya antibiyotik kullanımını artırdığına dair kanıt bulunmamakla birlikte sistemik enfeksiyonda dikkatli olunmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022)
Risklerin açıklanması
- Kortikosteroid tedavisinin riskleri ve kanıtlardaki belirsizlikler gebeye açıklanmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade GPP
- Belgede değerlendirilen sistematik derlemede maternal enfeksiyon sıklığının arttığına ilişkin kanıt bulunmamıştır. (RCOG GTG 74, 2022)
- Fetal büyüme üzerindeki etki dozla ilişkilidir; tekrarlayan kürlerde ağırlık, baş çevresi ve boydaki azalma daha belirgindir. (RCOG GTG 74, 2022)
- Geç preterm uygulamanın değerlendirildiği çalışmada neonatal hipoglisemi betametazon grubunda %24,0, plasebo grubunda %15,0 bulunmuştur. (RCOG GTG 74, 2022)
- Finlandiya’da yaklaşık 70 000 okul çağı çocuğu içeren bir nüfus kohortunda antenatal kortikosteroid maruziyeti, maruz kalmamaya göre daha yüksek psikiyatrik ve davranışsal bozukluk riskiyle ilişkili bulunmuştur (%12,01’e karşı %6,45; düzeltilmiş HR 1,33); ilişki özellikle termde doğan çocuklarda belirgindir (%8,89’a karşı %6,31; HR 1,47). (RCOG GTG 74, 2022)
- Kardiyovasküler sistem ve metabolik profil üzerindeki olası uzun dönem etkiler konusunda kaygılar bulunmaktadır. (RCOG GTG 74, 2022)
- Tekrarlayan uygulamaların bireysel katılımcı meta-analizindeki çocuk izleminde ölüm veya nörogelişim açısından fark görülmemiştir. (RCOG GTG 74, 2022)
- Termde planlı sezaryen öncesi uygulama çalışmasının okul çağı izleminde düşük akademik başarı sinyali bildirilmiştir; düşük izlem oranı nedeniyle sonuç dikkatle yorumlanmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022)
Yenidoğanda hipoglisemi
- Yakın zamanda antenatal kortikosteroid almış geç preterm veya erken term yenidoğanlarda hipogliseminin değerlendirilmesi ve yönetimi için kurumun standart kılavuzları kullanılmalıdır. (RCOG GTG 74, 2022) Grade GPP
- Neonatal hipogliseminin uzun dönem metabolik ve nörolojik sonuçları belirsizdir. (RCOG GTG 74, 2022)
Düşük kaynaklı ortamlara ilişkin veriler
- Düşük ve orta gelirli ülkelerde yeterli anne ve yenidoğan hastane hizmetleri sağlayan merkezlerdeki çalışmada deksametazon fosfat neonatal ölümü azaltmış ve maternal enfeksiyonu artırmamıştır. (RCOG GTG 74, 2022)
- Düşük ve orta gelirli ortamlarda kullanımın yaygınlaştırıldığı bir küme randomize çalışmada neonatal ölüm ve ölü doğum artmıştır. (RCOG GTG 74, 2022)
Klinik denetim ölçütleri
- 37+0–38+6 haftada planlı sezaryen yapılacak gebelerde kortikosteroid yarar ve risk görüşmesinin belgelenme oranı için ideal hedef %100’dür. (RCOG GTG 74, 2022)
- 24+0–34+6 haftada yakın preterm doğum riski yüksek kabul edilen gebelere kortikosteroid sunulması için ideal hedef %100’dür. (RCOG GTG 74, 2022)
- İkiz ve üçüz gebeliklerde hedeflenmemiş rutin tek veya tekrarlayan kür uygulama oranının hedefi %0’dır. (RCOG GTG 74, 2022)
- Yakın preterm doğum riski yüksek kabul edilip kortikosteroid uygulamasından sekiz gün veya daha sonra doğuranların oranı için ideal hedef %0’dır. (RCOG GTG 74, 2022)
- Preterm dönemde kortikosteroid alıp termde doğuranlarda gereksiz uygulama oranı için ideal hedef %0’dır. (RCOG GTG 74, 2022)
Öneri düzeyleri: Belge önerileri SIGN kanıt hiyerarşisine göre derecelendirir; tablolarda kanıt kalitesi (Evidence quality) ile öneri gücü (Strength) ayrı sütunlardır. Öneri gücü A, B, C, D veya GPP olarak yazılmıştır; GPP satırlarının gerekçesi iyi klinik uygulamadır. A–D derecelerinin ayrıntılı açıklamasına burada yer verilmemiştir. Önerilerde Grade A–D ve Grade GPP etiketleri kullanılır; derecelendirilmemiş açıklamalarda düzey etiketi gösterilmez.
RCOG belgesinin yanıt vermediği konular
- Yalnız betametazon sodyum fosfat için kesin optimum doz şeması belirlenmemiştir.
- Kortikosteroid sırasında ek insülinin sayısal dozu ve ayrıntılı glukoz izlem takvimi verilmemiştir; üzerinde anlaşılmış protokol ve yakın izlem önerilir.
- Neonatal hipoglisemi için sayısal tanı/tedavi eşiği ve ölçüm sıklığı verilmemiştir; kurumun standart kılavuzlarına yönlendirilir.
- Koryoamniyonitte güvenlilik ve etkililik için araştırma gereksinimi belirtilir; özgül bir kortikosteroid uygulama şeması verilmez.
- Geç preterm uygulamanın çocuk üzerindeki uzun dönem etkileri için veri yetersizdir.