⚕️ Hedef kitle: Bu sayfa hekim ve sağlık profesyonellerine yöneliktir. Yalnız RCOG'nin yürürlükteki belgelerinin Türkçe özetidir; resmî metin değildir ve hastaya özgü klinik değerlendirmenin yerini almaz. Uygulamadan önce özgün belgeye ve kurumunuzun protokollerine başvurun.

📄 Dayandığı belge

  • RCOG Green-top Guideline No. 27a, fifth edition — 29 Haziran 2026; beşinci baskı. 2 Kasım 2026 tarihinde resmî RCOG sayfasında yürürlükteki baskı; sonraki gözden geçirme 2029.

Bu konuda diğer kuruluşlar: ACOG ne diyor? · UpToDate ne diyor? · SMFM ne diyor? · NICE ne diyor?

Kısaca

  • PAS olasılığı yüksek gebeler ilk antenatal başvuruda belirlenmeli; bakım planı 18+0–20+6 hafta ultrasonunda PAS bulgularının taranmasını içermelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Taramada PAS düşündüren bulgular varsa 28. haftaya kadar uzman fetal tıp birimine sevk yapılmalı; değerlendirme ve doğum uzman multidisipliner ekipçe planlanmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Uzman ultrason ve transvajinal ultrason olanağı varsa rutin manyetik rezonans görüntüleme önerilmez. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Doğum zamanı belirtiler ve plasenta konumuna göre bireyselleştirilir; risk/kanama yokluğunda ana öneriler özeti 36+1–37+0, bölüm 10.2 tablosu 35+0–36+6 haftayı verir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Plasentayı ayırmaya çalışmaktan veya içinden insizyon yapmaktan kaçınılmalı; uygun olguda uterus koruyucu cerrahi yalnız uzman cerrah ve bilgilendirilmiş onamla denenmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Plasenta yerinde bırakılırsa düzenli kontrol ve acil bakıma erişim sağlanmalı; adjuvan metotreksat kullanılmamalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)

🧭 Algoritma: RCOG önerileriyle PAS değerlendirme ve yönetim akışı

BaşlangıçPlasenta akreta spektrumu (PAS) riski veya şüphesi olan gebelik
KararKlinik aşama hangisi?
Antenatal risk ve tarama
Yapılacakİlk vizitte riski belirle; 18+0–20+6 haftada ultrasonla PAS bulgularını tara.
YapılacakPAS düşündüren bulgu varsa 28. haftaya kadar uzman fetal tıp birimine sevk et.
DikkatUzman ultrason ve transvajinal ultrason varsa rutin manyetik rezonans görüntüleme önerilmez.
SonuçUzman merkezde multidisipliner değerlendirme ve kişiye özel sevk/bakım planı.
Yüksek PAS olasılığı: doğum planı
YapılacakUzman ekip, hazır kan ürünleri, anne ve yenidoğan yoğun bakım erişimi ile doğumu planla.
KararPreterm doğum risk etmeni veya antenatal kanama var mı?
Var
YapılacakDoğum zamanını ve kortikosteroidi belirtilere ve plasenta konumuna göre bireyselleştir.
DikkatPlasentayı ayırmaya çalışma, içinden kesme; insizyonu üst kenarının üzerinden planla. Korpus PAS’ında alt segment istisnasını gözet.
Yok
DikkatPlanlı doğum: ana öneriler 36+1–37+0, Bölüm 10.2 tablosu 35+0–36+6 hf (iç çelişki). 35+0 sonrası kortikosteroid yararını gebeyle görüş.
DikkatPlasentayı ayırmaya çalışma, içinden kesme; insizyonu üst kenarının üzerinden planla. Korpus PAS’ında alt segment istisnasını gözet.
Sezaryende beklenmeyen PAS
YapılacakAnne-fetüs stabilse ekip ve kan hazır olana dek ertele; gerekirse karnı kapatıp acil sevk et. Stabil değilse kanama protokolünü uygula.
DikkatPlasentayı ayırmaya çalışma, içinden kesme; fetüsü üst kenarının üzerinden doğurt. Korpus PAS’ında alt segment istisnasını gözet.
SonuçCerrahi yöntemi uzman ekibin değerlendirmesi, deneyimi ve bilgilendirilmiş onamla belirle.
Plasentayı yerinde bırakma düşünülüyor
KararMajör kanamayla başvuru var mı?
Var
DikkatPlasentayı yerinde bırakarak bekleme önerilmez; definitif tedaviyi geciktirme.
Yok
YapılacakHisterektomi kişisel nedenle kabul edilmiyor veya ekipçe uygun bulunmuyorsa fetüs doğunca tüm plasenta yerinde bırakılabilir (Grade D).
YapılacakPlasenta bırakılırsa düzenli kontrol, ultrason ve kanama/enfeksiyonda acil bakıma erişim düzenle; adjuvan metotreksat kullanma.
SonuçSonraki gebelikte tekrarlama riski ve kontrasepsiyon seçeneklerini görüş.

Bu akış, RCOG'nin aşağıda özetlenen önerilerinden heryergebe tarafından çizilmiştir; RCOG'nin resmî şeması değildir. Ayrıntı ve koşullar için alttaki metne bakın.

Tanım, yerleşim ve tanı kaydı

  • Kılavuz akreta plasentasyonunu, villöz dokunun uterin skar alanına anormal tutunmasının yerine, derinliğine ve yana uzanımına göre değişen bir spektrum olarak tanımlar. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Klinik PAS tanısı doğumda plasentanın uterin duvardan ayrılamamasıyla konur; bu tanım, tanıyı sınamak için plasentayı elle ayırma girişimi yapılması anlamına gelmez. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Kılavuz, perkreta olarak tarif edilmiş klinik ve histopatolojik görünümleri uterin skar, buna bağlı dehisans ve ameliyat sırasında alt uterin segmentin diseksiyonu ile açıklar. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Plasenta kısa sürede kendiliğinden ayrılırsa, elle tamamen çıkarılabilirse veya kalan doku altındaki uterin duvar çıkarılmadan basit küretaj/aspirasyonla alınabilirse olgu hasta kaydına ya da doğum veri tabanına PAS olarak yazılmamalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • On altıncı gebelik haftasından sonra plasenta kenarı internal osu örtmeden ona 20 mm’den yakınsa aşağı yerleşimli, 20 mm veya daha uzaktaysa normal yerleşimli olarak raporlanmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Ultrasonda plasenta kenarı internal osa ulaşıyor veya onu örtüyorsa plasenta previa olarak raporlanmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)

Risk değerlendirmesi ve danışmanlık

  • PAS riski önceki sezaryen sayısı arttıkça yükselir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Önceki sezaryene anterior aşağı yerleşimli plasenta veya plasenta previa eşlik etmesi, antenatal bakım ekibini ve ultrason uygulayıcısını yüksek PAS riski konusunda uyarmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade A
  • PAS yalnız sezaryen sonrası gelişmez; küretaj, postpartum endometrit, histeroskopik cerrahi, endometriyal ablasyon, uterin arter embolizasyonu ve miyomektomi sonrası da bildirilmiştir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Otuz beş yaş ve üzeri anne yaşı, epidemiyolojik çalışmalarda ek PAS risk etmeni olarak bildirilir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Yardımcı üreme teknikleriyle, özellikle in vitro fertilizasyonla oluşan gebeliklerde artmış PAS riski bildirilmiştir; kılavuz bu verilerde yaş, parite, önceki uterin cerrahi ve plasenta konumuna ilişkin karıştırıcı etkenleri vurgular. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Cerrahi öyküsü olmayan ancak bikornuat uterus, adenomiyozis, submuköz miyom veya miyotonik distrofi bulunan olgularda da PAS bildirilmiştir; dayanak olgu sunumları ve serileridir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Tıbbi endikasyon olmaksızın planlı sezaryen isteyenler, sonraki gebeliklerdeki PAS riski ve obstetrik sonuçları konusunda bilgilendirilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade B

Sezaryen skar ektopik gebeliği ve PAS riski

  • Sezaryen öyküsü bulunan semptomatik gebelere, sezaryen skar ektopik gebeliğini tanıma ve yönetme deneyimi olan bir uygulayıcı tarafından erken gebelik ultrasonu sunulmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • İlk trimester sonunda canlı sezaryen skar ektopik gebeliği tanısı alan kişi, ikinci ve üçüncü trimesterde plasenta previa ve previa ile birlikte PAS gibi ağır komplikasyonların yüksek riski konusunda uzman hekim tarafından bilgilendirilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade B
  • İkinci ve üçüncü trimestere devam eden sezaryen skar ektopik gebeliği aşağı yerleşimli plasenta, previa, previa ile birlikte PAS veya çok nadiren tam uterin rüptürle sonuçlanabilir. (RCOG GTG 27a, 2026)

Tarama ve ultrason değerlendirmesi

  • Doğumda PAS olasılığı yüksek olan gebeler ilk antenatal başvuruda belirlenmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade C
  • Bu gebelere 18+0–20+6 haftalık fetal anomali tarama ultrasonunda PAS ile ilişkili bulguların araştırılmasını içeren bir bakım planı hazırlanmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade C
  • 18+0–20+6 haftalık taramada PAS düşündüren ultrason bulguları saptanırsa, uygun görüntüleme uzmanlığı bulunan fetal tıp birimine 28. gebelik haftasına kadar sevk yapılmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Fetal anomali taramasında PAS açısından yüksek risk saptanan gebeler, kompleks sezaryen yönetiminde deneyimli multidisipliner ekibi bulunan uzman merkezde değerlendirilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade B
  • Standart ultrason bulguları arasında berrak zon kaybı, miyometriyal incelme, mesane duvarı kesintisi, plasental bombeleşme, ekzofitik kitle, uterovezikal hipervaskülarite, plasental lakünler ve köprüleşen damarlar bulunur. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Miyometriyal incelme bulgusu, gri ölçekli ultrasonda miyometriyumun 1 mm’den ince olması veya görüntülenememesidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Plasental lakünler, büyük besleyici damarların üzerinde izlenen geniş, düzensiz, hipoekoik intraplasental boşluklardır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Miyometriyal incelme ve plasental bombeleşme gibi kontur değişiklikleri skar yeniden şekillenmesi ve alt segment dehisansına bağlı olabilir; doğumda akreta lezyonu bulunmasından bağımsız görülebilir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Ultrason raporunda uterin kontur/uteroplasental arayüz değişiklikleri ile subplasental hipervaskülarite ve lakünler gibi dolaşım bulguları ayrı tarif edilebilir; kılavuz bunu mevcut verilerin düşündürdüğü bir raporlama yaklaşımı olarak sunar. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Yüksek riskli gebelerin rutin 11–13+6 hafta ultrasonunda ilk kez taranabileceği belirtilir; bu, verilerin düşündürdüğü bir olanaktır ve derecelendirilmiş zorunlu tarama önerisi değildir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Uterin korpusta ameliyat sonrası yeniden şekillenme ve skar altında plasenta görülürse, PAS açısından eğitimli bir uygulayıcı tarafından değerlendirme yapılmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Transvajinal ultrason, previa ile birlikte PAS riski yüksek gebelerde erken değerlendirme, izlem ve ameliyat öncesi incelemede temel rol taşır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Plasenta retansiyonu ve plasentanın güç doğurtulması, antenatal ultrason bulgularıyla öngörülemeyen intrapartum komplikasyonlardır; tek başına PAS olarak kabul edilmemelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)

Manyetik rezonans görüntüleme

  • Transvajinal ultrason dâhil uzman ultrason değerlendirmesine erişim varsa, PAS olasılığı yüksek gebelerin rutin antenatal değerlendirmesinde manyetik rezonans görüntüleme önerilmez. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade C
  • Manyetik rezonans görüntüleme cerrahi planlamaya katkı sağlayabilir; ancak PAS yönetiminde rutin kullanımını destekleyen kanıt yoktur. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Gadolinyum içeren intravenöz kontrast ajanlar plasenta-fetüs bariyerini geçer; uzun dönem fetal güvenlik verilerinin sınırlılığı nedeniyle gebelikte kullanımları birçok ortamda önerilmez. (RCOG GTG 27a, 2026)

Uzman merkeze sevk ve antenatal bakım

  • Yerel değerlendirmede PAS olasılığı yüksek bulunan gebeler, bu olguları düzenli olarak tanıyan ve yöneten multidisipliner ekibe sahip en yakın uzman merkezde değerlendirilmeli; kişiye özel sevk yolu belirlenmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade B
  • Antenatal bakım, aşağı plasental yerleşime bağlı ağır maternal kanama ve preterm doğum risklerine göre düzenlenmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)

Doğum zamanlaması ve antenatal kortikosteroid

  • Doğum zamanı antenatal belirtiler ve plasenta konumuna göre bireyselleştirilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade A
  • Antenatal kortikosteroid kullanımı belirtiler ve plasenta konumuna göre planlanmalı; 35+0 haftadan sonraki yararı gebe ile özel olarak görüşülmelidir. PAS bölümünde ilaç, doz, uygulama yolu veya kür şeması verilmemiştir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade A
  • Ana öneriler özetinde, preterm doğum risk etmeni ve/veya antenatal kanama yokluğunda planlı doğum için 36+1–37+0 hafta aralığı yazılıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Bölüm 10.2’nin öneri tablosunda aynı koşulda planlı doğum için 35+0–36+6 hafta aralığı yazılıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Ana öneriler özeti ile bölüm 10.2 tablosu, aynı koşul için farklı doğum haftaları verir; belgede bu farklılık açıklanmaz. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • PAS olasılığı yüksek tüm gebeler acil doğum riski konusunda bilgilendirilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)

Doğum yeri, ekip ve kanama hazırlığı

  • Doğum, kompleks sezaryen cerrahisinde deneyimli multidisipliner ekibi olan; kan ürünlerine, erişkin yoğun bakıma ve yenidoğan yoğun bakımına hemen erişim sağlayan birimde yapılmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade B
  • PAS riski bulunan her gebe için, kurumun maternal kanama protokolünü de içeren acil doğum planı hazırlanmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • PAS’ta transfüzyon uygulaması ulusal ve/veya kurumsal postpartum kanama (PPH) yönetim protokolüyle yönlendirilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Bakım paketi, kıdemli obstetrisyenin doğumu planlamasını ve doğrudan gözetmesini içerir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Bakım paketi, kıdemli anestezistin anesteziyi planlamasını ve doğrudan gözetmesini içerir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Ameliyat öncesinde ve ameliyat sırasında ekip güvenlik kontrolü için ortak duraklama yapılmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)

Bilgilendirme, onam ve acil durum planı

  • Sezaryen onamı, genel sezaryen riskleri yanında PAS’a özgü masif obstetrik kanama, transfüzyon, alt üriner sistem hasarı ve histerektomi risklerinin anlaşılmasını sağlamalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • PAS olasılığı yüksek gebe, antenatal dönemde multidisipliner ekibin sorumlu obstetrisyeni ile görüşmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Riskler ve bakım seçenekleri 34. haftadan önce görüşülmeli; kararlaştırılan plan onam formuna ve tıbbi kayda açıkça yazılmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Kan ürünlerini kişisel veya dinî nedenlerle kabul etmeyenlerle, intraoperatif hücre kurtarma ve girişimsel radyoloji gibi ek seçenekler görüşülmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Onam görüşmesi histerektomi, plasentayı yerinde bırakma, intraoperatif hücre kurtarma ve girişimsel radyoloji olasılıklarını ve yerel düzey 2 kritik bakım yatağı imkânını içermelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Uzman merkez dışındaki yerel doğum biriminde beklenmeyen acil doğum gerekirse uygulanacak yazılı plan gebe ile görüşülmeli ve antenatal kayıtlarda bulunmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)

Anestezi ve ağrı kontrolü

  • Anestezi yöntemi kişiyle görüşülmeli; cerrahinin rejyonal anesteziyle yapılabileceği açıklanmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Gerektiğinde genel anesteziye geçilebileceği önceden anlatılmalı ve buna yönelik onam alınmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Genel ve rejyonal anestezi teknikleri kullanılabilir; yöntem seçimi bireysel değerlendirme ve bilgilendirme ile yapılmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Gebe ve partneri anestezi yöntemine ilişkin ameliyat öncesi görüşmeye ve ameliyat sonrası ağrı kontrolü görüşmesine katılmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade C

Cerrahi yaklaşım ve kaçınılacak girişimler

  • PAS olasılığı yüksek olguda plasentayı uterin duvardan ayırmaya çalışmaktan kaçınılmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade B
  • Fetüsü doğurtmak için plasentanın içinden insizyon yapılmamalı; alt segment yerleşimli PAS’ta histerotomi plasentanın üst kenarının üzerinden planlanmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade B
  • Uterin korpus yerleşimli PAS’ta alt uterin segmentten, plasentanın alt kenarının altından histerotomi yapılabilmesi ayrı bir istisnadır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Cerrahi teknik operatörün değerlendirmesi ve deneyimine göre seçilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Mümkünse uterus koruyucu cerrahi teknikler tercih edilir; yalnız uzman cerrahlar tarafından, riskler anlatılıp bilgilendirilmiş onam alındıktan sonra denenmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Cerrahi strateji yerel uzmanlık, plasenta konumu, görüntülemede alt uterin segmentin yeniden şekillenmesi ve damar yapısı, servikal tutulum ile lezyonun derinliği ve yanal uzanımına göre belirlenir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Alt uterin segment dışında küçük bir akreta odağında, çoğu olguda kısmi miyometriyal rezeksiyon mümkün olabilir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Çoklu sezaryen öyküsü, aşağı yerleşim/previa ve yüksek PAS olasılığına major alt segment dehisansı ile yoğun yapışıklıklar eşlik edebileceğinden, ekip kompleks vezikouterin diseksiyon ve ek kanamaya hazırlıklı olmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Ameliyatta PAS tanısı belirsizse, oksitosik ilaç vermeden kendiliğinden ayrılmayı gözlemek üzere en fazla 5 dakika beklemek uygundur; plasentayı elle ayırma girişimi güçlü biçimde caydırılır. (RCOG GTG 27a, 2026)

Kılavuzda tarif edilen cerrahi seçenekler

  • Plasentayı ayırmaya çalışmadan, implantasyon yerinin üstünden histerotomiyle fetüsün doğurtulmasını izleyen primer histerektomi tarif edilen seçeneklerden biridir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Anormal implantasyon bölgesinin üstünden fetüsün doğurtulması, akreta alanının kısmi miyometriyal rezeksiyonu ve uterusun onarılması tarif edilen seçeneklerden biridir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Fetüs doğurtulduktan sonra plasentaya dokunulmadan yerinde bırakılması ve ilk girişimden 3–7 gün sonra planlı ikinci histerektomi, tarif edilen seçeneklerden biridir; bütün PAS olguları için zorunlu süre olarak verilmez. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Plasentanın üstünden fetüsün doğurtulması, plasentanın yerinde bırakılması ve bekleme yönetimi tarif edilen seçeneklerden biridir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Kılavuz bu seçeneklerden birini tüm olgular için varsayılan yöntem olarak belirlemez; cerrahi teknik operatörün değerlendirmesine bırakılır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP

Üriner sistem ve girişimsel radyoloji

  • PAS cerrahisinde rutin profilaktik üreter stenti kullanımını destekleyen kanıt yoktur. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade C
  • Ameliyat öncesi görüntülemede major uterin yeniden şekillenme ve mesane-uterus arayüzünde hipervaskülarite varsa üroloji cerrahı ile iş birliği önerilir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade C
  • Uzman cerrahi ekibin rutin PAS bakımında herhangi bir girişimsel radyoloji işleminin kullanımını desteklemek için kanıt yetersizdir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade C
  • Donör kanını reddeden PAS olgularında aortanın resüsitatif endovasküler balon oklüzyonu yararlı olabilir. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Donör kanını reddeden bu olgular girişimsel radyoloji hizmeti bulunan birimde doğum yapmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Girişimsel radyolojiyle ilişkili en sık bildirilen ameliyat sonrası komplikasyon eksternal iliak veya femoral arter trombozudur. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Girişimsel radyoloji sonrası doğan çocukların uzun dönem izlemi hakkında veri yoktur. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Profilaktik internal iliak arter ligasyonuna ilişkin meta-analizde, ameliyat sırasındaki kanama kontrolünde anlamlı etki gösterilmemiştir; bu bulgu rutin uygulama önerisi değildir. (RCOG GTG 27a, 2026)

Sezaryende beklenmeyen PAS

  • Planlı tekrarlayan sezaryende laparotomide PAS ile ilişkili kontur ve damarlanma anomalileri görülürse, anne ve fetüs stabil olduğu sürece doğum uygun personel, kaynaklar ve kan ürünleri hazır olana kadar ertelenmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Bu stabil olgularda abdomenin kapatılması ve doğum ile cerrahi yönetim için uzman merkeze acil transfer gerekebilir. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Sezaryende beklenmeyen previa olmayan PAS için fokal kısmi miyometriyal rezeksiyon mümkün olabilir; kılavuz bu durumda histerektominin sekonder kanama gelişirse gerekebileceğini belirtir. (RCOG GTG 27a, 2026)

Plasentayı yerinde bırakma ve bekleme yönetimi

  • Peripartum histerektomi kişisel nedenlerle kabul edilmiyorsa veya cerrahi ekipçe uygun bulunmuyorsa, fetüs doğurtulduktan sonra plasentanın tamamının yerinde bırakılması düşünülebilir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade D
  • Majör kanamayla başvuranlarda plasentayı yerinde bırakarak bekleme önerilmez; başarısız olma ve morbiditeyi artırma riski nedeniyle definitif tedavi geciktirilmemelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Plasenta yerinde bırakıldığında düzenli klinik kontrol, ultrason ve kanama ya da enfeksiyon gelişirse acil bakıma erişim düzenlenmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade D
  • Bekleme yönetiminde adjuvan metotreksat kullanılmamalıdır; yararı kanıtlanmamıştır ve maternal morbidite ile mortaliteyle ilişkilidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade D
  • Retansiyone plasental dokuya bağlı PPH’de, doku akreta olsun veya olmasın, uterin balon tamponad önerilmez. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Plasentayı yerinde bırakmayı seçen kişi kronik kanama, sepsis, septik şok, peritonit, uterin nekroz, fistül, akut pulmoner ödem, akut böbrek yetmezliği, derin ven trombozu ve pulmoner emboli riskleri konusunda bilgilendirilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Plasentanın yerinde bırakılması koagülopati riski taşır ve PAS’a bağlı risklerin doğumdan sonra sürmesine yol açabilir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Enfeksiyöz komplikasyon riskini azaltmak için erken postpartum dönemde profilaktik antibiyotik yararlı olabilir; bu bölümde ajan, doz, yol veya süre verilmemiştir. (RCOG GTG 27a, 2026)

Doğum sonrası destek ve sonraki gebelik

  • Gebe ve partneri, doğum öncesi ve sonrasında psikolojik destek imkânları konusunda bilgilendirilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade C
  • Travmatik doğumun psikolojik etkileri ve uzun dönem sonuçlarının belirlenmesi, uzman PAS ekibinin bütünleşik bakım yolunun parçası olmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026) GPP
  • Bakım yolu ruh sağlığı çalışanlarını, uzman ebeleri ve varsa yerel akran destek grubuna yönlendirmeyi içermelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Doğum sonrası görüşmede ne olduğu ve neden olduğu açıklanmalı; depresyon veya travma sonrası stres bozukluğu belirtileri bulunanlara yeterli destek sağlanmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Uterus koruyucu cerrahi veya plasentayı yerinde bırakma ile yönetilen kişiler, sonraki gebeliklerde PAS’ın yüksek tekrarlama riski konusunda bilgilendirilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade C
  • Kontrasepsiyon seçenekleri görüşülmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026) Grade C
  • Kılavuz konservatif tedavi sonrası çalışmalarda sonraki gebelik için PAS tekrarını %10–30 ve spontan uterin rüptür riskini %3,3 olarak bildirir; bunlar bireysel risk tahmini değildir. (RCOG GTG 27a, 2026)

Klinik yönetişim ve bakım denetimi

  • Ultrason ekibi previa tanısı ve PAS ile ilişkili antenatal bulguların tanınması konusunda; obstetri asistanları ve mesleğinin erken dönemindeki uzmanlar kompleks sezaryen konusunda eğitilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • PAS olasılığı yüksek gebeleri belirlemek ve sonraki bakımı planlamak için yazılı protokoller bulunmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Klinik ekibin bakım paketine uymadığı durumlar incelenmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Antenatal görüntüleme kurum politikasına göre yürütülmeli; ameliyat bulguları ve doğumda tanının doğrulanması kaydedilmelidir. (RCOG GTG 27a, 2026)
  • Doğum sonrası olay değerlendirmesi, sonraki bakımı iyileştirmek üzere PAS ekibi için de yapılmalıdır. (RCOG GTG 27a, 2026)

Öneri düzeyleri: RCOG, araştırmaların kanıt düzeyini 1++, 1+, 1−, 2++, 2+, 2−, 3 ve 4; öneri gücünü A–D ve GPP olarak ayrı gösterir. A: hedef gruba doğrudan uygulanabilir, tutarlı 1++/1+ randomize çalışma veya sistematik derleme kanıtı. B: tutarlı ve doğrudan uygulanabilir 2++ kanıt ya da 1++/1+ kanıttan uyarlama. C: tutarlı ve doğrudan uygulanabilir 2+ kanıt ya da 2++ kanıttan uyarlama. D: düzey 3/4 kanıt ya da 2+ kanıttan uyarlama. GPP (Good Practice Point): geliştirme grubunun klinik deneyimine dayalı iyi uygulama noktası. Öneri gücü Grade A–D, iyi uygulama noktaları GPP etiketiyle gösterilir. Yalnız anlatımda bulunan ve ayrı öneri gücü verilmemiş ifadelerde düzey etiketi gösterilmez.

RCOG belgesinin yanıt vermediği konular

  • Aynı koşul için ana öneriler özetindeki 36+1–37+0 ile bölüm 10.2 tablosundaki 35+0–36+6 haftalık doğum aralıkları arasındaki uyuşmazlık belgede çözümlenmemiştir.
  • Plasenta yerinde bırakıldığında düzenli kontrol ve ultrason istenir; kontrol aralığı, izlem sonlandırma ölçütleri ve standart bir takip takvimi verilmez.
  • PAS bölümünde kortikosteroid ve postpartum profilaktik antibiyotik için ajan, doz, yol ve süre şeması verilmez.
  • Uterin üst segment PAS’ının antenatal bakımına ilişkin veri olmadığı belirtilir; bu yerleşime özgü ayrı bir antenatal izlem protokolü verilmez.
  • Psikolojik desteğin bakım yoluna katılması istenir; PAS’a özgü ayrıntılı ruh sağlığı müdahale protokolü verilmez.

📚 Kaynaklar

  • Jauniaux E, Bhide A, Hussein AM, Lees C, D’Antonio F, Robson SC, et al.; Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Placenta Praevia and Placenta Accreta Spectrum: Diagnosis and Management: Green-Top Guideline No. 27a. BJOG. 2026;133(10):e93-e128. doi:10.1111/1471-0528.70239. Epub 2026 Jun 29. RCOG

Son güncelleme: . Belgelerin yürürlük durumu bu tarihte RCOG'nin resmî yayınlarından doğrulanmıştır.