⚕️ Hedef kitle: Bu sayfa hekim ve sağlık profesyonellerine yöneliktir. Yalnız SMFM'nin yürürlükteki belgelerinin Türkçe özetidir; resmî metin değildir ve hastaya özgü klinik değerlendirmenin yerini almaz. Uygulamadan önce özgün belgeye ve kurumunuzun protokollerine başvurun.
📄 Dayandığı belgeler
- SMFM Special Statement: Updated checklists for preeclampsia risk-factor screening, 2026 — 4 Şubat 2026 çevrimiçi yayın; Mart 2026 dergi sayısı. 2020 tarama Statement’ının yerini alır. Açık yeniden onay tarihi yok; 2 Kasım 2026 etkin resmî kayıt ve güncelleme aramasına dayalı yürürlük çıkarımı.
- ACOG–SMFM Practice Advisory: Low-Dose Aspirin Use, 2021 — Aralık 2021; Ekim 2022’de yeniden onaylandı. 2 Kasım 2026 itibarıyla SMFM ortak yayın kaydı etkin.
- SMFM Special Statement: Prophylactic low-dose aspirin—quality metric, 2023 — 4 Mayıs 2023 çevrimiçi yayın; Ağustos 2023 dergi sayısı. SMFM resmî kaydında Reaffirmed 2025; 2 Kasım 2026 kontrolü.
- SMFM Special Statement: Timely treatment of severe hypertension, 2022 — 11 Ekim 2021 çevrimiçi yayın; Şubat 2022 dergi sayısı. SMFM resmî kaydında Reaffirmed 2025; 2 Kasım 2026 kontrolü.
- SMFM Special Statement: Timely postpartum follow-up after severe hypertension, 2022 — 27 Mayıs 2022 çevrimiçi yayın; Eylül 2022 dergi sayısı. SMFM resmî kaydında Reaffirmed 2025; 2 Kasım 2026 kontrolü.
- SMFM Special Statement: Patient education and transition to primary care, 2025 — 6 Haziran 2025 çevrimiçi yayın; Temmuz 2025 dergi sayısı. Açık yeniden onay tarihi yok; 2 Kasım 2026 etkin resmî kayıt ve güncelleme aramasına dayalı yürürlük çıkarımı.
- SMFM Statement: Antihypertensive therapy for mild chronic hypertension—CHAP, 2022 — 19 Nisan 2022 çevrimiçi yayın; Ağustos 2022 dergi sayısı. SMFM resmî kaydında Reaffirmed 2024; 2 Kasım 2026 kontrolü.
- SMFM Special Statement: Checklist for postpartum discharge, 2020 — 10 Temmuz 2020 çevrimiçi yayın; Ekim 2020 dergi sayısı. SMFM resmî kaydında Reaffirmed 2025; 2 Kasım 2026 kontrolü.
- SMFM–Preeclampsia Foundation Special Report, 2022 — 25–26 Ocak 2021 çalıştayının Kasım 2022 raporu. Açık yeniden onay tarihi yok; 2 Kasım 2026 etkin resmî kayıt ve güncelleme aramasına dayalı yürürlük çıkarımı. Konsensus raporudur; numaralı Practice Guideline değildir.
Bu konuda diğer kuruluşlar: ACOG ne diyor? · RCOG ne diyor? · UpToDate ne diyor? · NICE ne diyor?
Kısaca
- Kaynaklar aspirin profilaksisi, kronik hipertansiyon ve bakım kalitesi gibi alt kapsamları düzenler; çalıştay raporu konsensus belgesidir, kapsamlı bir preeklampsi yönetim kılavuzu değildir. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026; SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- En az bir yüksek risk veya birden fazla orta risk faktöründe aspirin 81 mg/gün önerilir; 12–28. haftalarda, tercihen 16. haftadan önce başlanır ve doğuma kadar sürdürülür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Hafif kronik hipertansiyonda antihipertansif tedavi ve <140/90 mm Hg hedefi önerilir. (SMFM CHAP Statement, 2022)
- Ağır hipertansiyon tıbbi acildir; 30–60 dakika içinde hızlı tedavi önerilir ve zaman ilk ağır kan basıncı ölçümünden hesaplanır. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Doğum yatışında ağır hipertansiyon varsa taburculuktan sonraki 72 saatte değerlendirme; ağır olmayan hipertansiyonda doğumdan 7–10 gün sonra kan basıncı kontrolü planlanır. (SMFM erken postpartum izlem ölçütü, 2022; SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Taburculuk öncesinde uzun dönem risk eğitimi ve birinci basamağa geçiş önerisi verilir; gerçekleşmiş bakım devri 12 ay içinde izlenir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
🧭 Algoritma: SMFM belgelerinden aspirin, hipertansiyon tedavisi ve postpartum bakım akışı
BaşlangıçGebelik veya postpartum dönemde ilgili bakım aşamasından ilerle; uygun dallar aynı hastada birlikte uygulanabilir.
Aspirin için risk değerlendirmesi
↓
Yapılacakİlk prenatal görüşmede yüksek ve orta risk faktörlerini tara.
↓
KararEn az bir yüksek risk veya birden fazla orta risk faktörü var mı?
Evet
↓
YapılacakAspirin 81 mg/gün öner; 12–28. haftada, tercihen <16 haftada başla; doğuma kadar günlük sürdür.
Hayır
↓
KararTek risk göstergesi Siyah ırk veya düşük gelir mi?
Evet
↓
YapılacakAspirin düşünülebilir; başlanırsa 81 mg/gün, 12–28. hafta, tercihen <16 hafta; doğuma dek günlük.
Hayır
↓
SonuçBu durumda SMFM ve ortak Advisory aspirini ne önerir ne de düşünülmesini söyler.
Hafif kronik hipertansiyon
↓
YapılacakHafif kronik hipertansiyonda antihipertansif tedavi öner; kan basıncı hedefi <140/90 mm Hg.
↓
SonuçMevcut tedaviyi sürdür veya gebelikle uyumlu rejime geç; bu hedef kronik hipertansiyon içindir.
Akut ağır kan basıncı
↓
KararSistolik ≥160 veya diyastolik ≥110 mm Hg mı?
Evet
↓
YapılacakKan basıncını gecikmeden yeniden ölç; 15 dakika içinde ağır olmayan düzeye gerileyip gerilemediğini belgele.
↓
Karar15 dakikada ağır değer sürüyor mu veya 15–60 dakikada yeniden ağır ölçüm var mı?
Evet
↓
YapılacakAğır hipertansiyonu gecikmeden tedavi et; 30–60 dakikalık süreyi ilk ağır ölçümden hesapla.
↓
SonuçÖlçütteki tek dozlar: IV labetalol 20/40/80 mg, IV hidralazin 5/10 mg, oral hızlı salımlı nifedipin 10/20 mg; tekrar/tavan verilmez.
Hayır
↓
SonuçAğır olmayan düzeye gerilemeyi kaydet; 15–60 dakika içindeki tekrar ağır değerleri aynı atakta değerlendir.
Hayır
↓
SonuçAkut ağır hipertansiyon eşiği karşılanmaz; kronik hipertansiyon ve postpartum izlem dallarını ilgili durumda kullan.
Hipertansiyonda postpartum bakım
↓
YapılacakTaburculuk öncesi ilaç, alarm belirtisi, evde ölçüm ve uzun dönem risk eğitimi ver; erken kontrolü planla.
↓
KararDoğum yatışında ağır hipertansiyon var mı?
Evet
↓
YapılacakTaburculuktan sonraki 72 saat içinde kan basıncı ve belirtileri değerlendir; uygun uzaktan izlem kabul edilir.
↓
SonuçBirinci basamağa erken geçişi planla; gerçekleşen görüşmeyi 12 ay içinde izle; yıllık metabolik risk taraması öner.
Ağır olmayan hipertansiyon
↓
YapılacakDoğumdan 7–10 gün sonra kan basıncı kontrolü; üç hafta içinde yüz yüze veya uzaktan izlem planla.
↓
SonuçBirinci basamağa erken geçişi planla; gerçekleşen görüşmeyi 12 ay içinde izle; yıllık metabolik risk taraması öner.
Bu akış, SMFM'nin aşağıda özetlenen önerilerinden heryergebe tarafından çizilmiştir; SMFM'nin resmî şeması değildir. Ayrıntı ve koşullar için alttaki metne bakın.
Belge kapsamı ve önerilerin niteliği
- Bu sayfa, aspirin risk taraması ve profilaksisi, hafif kronik hipertansiyon tedavisi, ağır hipertansiyona zamanında yanıt, postpartum taburculuk ve bakım devrine ilişkin alt kapsamlı SMFM belgelerini özetler; tanı ve doğum yönetiminin tamamını düzenleyen tek bir kılavuz sunmaz. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026; SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022; SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025; SMFM CHAP Statement, 2022; SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Aspirin Practice Advisory, ACOG ve SMFM’nin ortak geliştirdiği belgedir. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- SMFM–Preeclampsia Foundation raporu, çalıştayın konsensusa dayalı klinik ve araştırma önerilerini içerir; numaralı bir Practice Guideline olarak sunulmaz. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
İlk prenatal görüşmede risk değerlendirmesi
- Preeklampsi risk taraması ilk prenatal görüşmede yapılabilir; klinisyen veya hasta tarafından doldurulan bir kontrol listesi kullanılabilir. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026)
- Düşük doz aspirinin yarar ve riskleri, özellikle yüksek riskli gebede, ilk prenatal görüşmede ele alınmalıdır. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Risk kategorisini belirlemek için yeterli bir tarama süreci uygulanmalıdır. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Kontrol listesinin her maddesi için “evet” veya “hayır” yanıtı alınması, boş bırakılmış maddeyi olumsuz yanıttan ayırt etmeyi sağlar. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026)
- Hastanın doldurduğu formun sonuçlarını klinisyen veya personel değerlendirmeli; bildirilen boy ve gebelik öncesi ağırlıktan vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplanmalıdır. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026)
- Formun kim tarafından doldurulacağı veya hastaya verileceği ve yanıtların kim tarafından değerlendirileceği yazılı bir süreçle tanımlanmalıdır. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026)
Aspirin için yüksek risk faktörleri
- En az bir yüksek risk faktöründe düşük doz aspirin profilaksisi önerilir. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026; ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Önceki gebelikte preeklampsi, özellikle olumsuz sonuçla birlikteyse, yüksek risk faktörüdür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Çoğul gebelik yüksek risk faktörüdür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Kronik hipertansiyon yüksek risk faktörüdür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Pregestasyonel tip 1 veya tip 2 diyabet yüksek risk faktörüdür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Böbrek hastalığı yüksek risk faktörüdür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Sistemik lupus eritematozus veya antifosfolipid sendromu gibi otoimmün hastalıklar yüksek risk faktörüdür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
Aspirin için orta risk faktörleri
2026 klinisyen formunda herhangi bir tek orta risk faktöründe aspirinin düşünülebileceği ifadesi de bulunur; aynı belgenin gövdesi ve ortak Advisory bu durumu Siyah ırk veya düşük gelir için açıkça tanımlar. Kaynaklar arasındaki bu ifade farkı, diğer tek orta risk faktörlerinde kesin bir uygulama kuralına dönüştürülemez. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026, Şekil 1 ve s. 5; ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Birden fazla orta risk faktörü varsa düşük doz aspirin profilaksisi önerilir. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026; ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Nulliparite orta risk faktörüdür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Anne veya kız kardeşte preeklampsi öyküsü orta risk faktörüdür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Otuz beş yaş veya üzeri olmak orta risk faktörüdür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Kişinin düşük doğum ağırlıklı veya gebelik yaşına göre küçük doğmuş olması, önceki olumsuz gebelik sonucu ve on yıldan uzun gebelikler arası süre kişisel öyküdeki orta risk faktörleri arasındadır. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- İn vitro fertilizasyonla elde edilen gebelik orta risk faktörüdür. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Obezite orta risk faktörüdür; SMFM’nin aspirin kalite ölçütü tablosunda VKİ sınırı ≥30 kg/m² olarak verilmiştir. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Ortak 2021 Advisory’nin orta risk listesinde obezite sınırı VKİ >30 olarak yazılmıştır; sınır değerin dahil edilmesi bakımından metinler aynı değildir. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021; SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Siyah ırk, ırkçılığın sağlık etkilerinin göstergesi olarak; düşük gelir ise ayrı bir orta risk faktörü olarak ele alınır. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Siyah ırk veya düşük gelir tek başına mevcutsa ek orta risk faktörü aranmaksızın düşük doz aspirin düşünülebilir. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026; ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Bu toplumsal risk göstergeleri biyolojik yatkınlığa değil; çevresel, sosyal, yapısal ve tarihsel eşitsizliklere bağlanır. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
Aspirin profilaksisinin uygulanması ve sınırları
- Endikasyonu olan gebede düşük doz aspirin 81 mg/gün önerilir. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Aspirine 12–28. gebelik haftaları arasında, tercihen 16. haftadan önce başlanmalı ve doğuma kadar her gün devam edilmelidir. (ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Tüm gebelere aspirin sunulması, hastalarının çoğunluğu orta veya yüksek riskli olan kurum ve uygulamalarda tıbben makul olabilir. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026; ACOG–SMFM ortak aspirin Advisory, 2021)
- Evrensel profilaksi değerlendirilirken maternal veya neonatal kanama riskinin artabileceğine ilişkin kaygılar dikkate alınmalıdır. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026)
- Günlük önerilen doz 81 mg’dır; 75, 100 veya 150 mg’lık preparatların bulunduğu ülkelerde bu dozlar düşünülebilir. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026)
- Günlük 162 mg’ın 81 mg’dan daha etkili olabileceğine ilişkin bazı veriler vardır; daha yüksek dozun güvenliğini değerlendirmek için daha nitelikli ve daha büyük örneklemli kanıta gereksinim vardır. (SMFM aspirin tarama listeleri, 2026)
Aspirin kullanımını izleyen kalite ölçütü
- SMFM, endikasyonu olan hastalarda aspirine 16. haftaya kadar başlanma oranını izleyen bir süreç ölçütü sunar. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Ölçüt kurumlar arası karşılaştırma için tek tip bir standart olarak değil, yerel iyileştirmede kullanılmak üzere tasarlanmıştır. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Payda, 16. hafta veya öncesinde sorumlu klinisyenle en az bir görüşmesi bulunan ve aspirin endikasyonu kaydedilmiş hastalardır. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Pay, paydadaki hastalar arasında aspirine 16. hafta veya öncesinde başlananları kapsar. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Aspirine başlandığının hangi kayıtla kabul edileceği, örneğin öneri notu, ilaç kaydı, reçete veya hasta beyanı, proje başlamadan tanımlanmalıdır. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Her hasta, uygun görüşme sayısından bağımsız olarak paydaya yalnız bir kez girer. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Gebeliğin yaşayabilirlik dönemine ilerlemesinin beklenmediği belgelenmiş olgular, örneğin fetal kardiyak aktivite yokluğu, kaçınılmaz düşük veya sonlandırma niyeti, paydadan çıkarılır. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Aspirin alerjisi, kanama, başka kontrendikasyon veya hastanın ilacı almakta tereddüt etmesi bu ölçütün paydasından çıkarılma gerekçesi değildir; bunlar aspirini uygulama talimatı olarak yorumlanmamalıdır. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- On ikinci haftadan önce aspirin başlanması teşvik edilmez; daha önce başka klinisyen veya endikasyonla başlanmış kullanım ölçütün payına dahil edilebilir. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Ölçüt, paya girmek için belirli bir aspirin dozu şart koşmaz; kabul edilen dozları yerel proje ekibi belirler. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Başlamayı ölçen bu gösterge, gebelik boyunca düzenli kullanımı tek başına göstermez; devam eden kullanım ayrıca izlenebilir. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Aspirin kullanım oranlarının ırk, etnik köken, dil, gelir ve diğer sosyal belirleyicilere göre incelenmesi teşvik edilir. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- İyileştirme öncesinde küçük bir hasta örnekleminin dosyaları incelenerek başlangıç uygulaması değerlendirilmelidir. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- İyileştirmede klinisyenin uygun hastaya aspirin önerme oranı, hasta ile iletişimin etkinliği ve öneriye uyumun önündeki engeller hedeflenebilir. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Unutulan dozları azaltmak için otomatik hatırlatma sistemleri kullanılabilir. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- İlaç maliyeti engeli, uygun hastalara eczaneden ücretsiz aspirin sağlanmasıyla azaltılabilir. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
- Proje hedefine ulaştıktan sonra uygulamanın sürmesini değerlendiren dönemsel ölçümler planlanmalıdır. (SMFM aspirin kalite ölçütü, 2023)
Hafif kronik hipertansiyon
- Belgede hafif kronik hipertansiyon, sistolik kan basıncının ≥140 ve <160 mm Hg olması, diyastolik kan basıncının ≥90 ve <110 mm Hg olması veya her ikisi olarak tanımlanır. (SMFM CHAP Statement, 2022)
- Gebelikte hafif kronik hipertansiyonda antihipertansif tedavi önerilir; hedef kan basıncı <140/90 mm Hg’dır. (SMFM CHAP Statement, 2022)
- Kronik hipertansiyon için tedavi alan gebe, mevcut antihipertansif tedavisine devam etmeli veya hedefe ulaşmak için gebelikle uyumlu bir rejime geçmelidir. (SMFM CHAP Statement, 2022)
- Kronik Hipertansiyon ve Gebelik (CHAP) çalışma protokolünde labetalol ve uzatılmış salımlı nifedipin, ayrıca klinisyen ve hasta tercihine göre amlodipin veya metildopa kullanılmıştır; Statement bu ilaçlar için doz şeması vermez. (SMFM CHAP Statement, 2022)
- Sekonder hipertansiyon veya önemli kardiyak ya da renal hastalık gibi ek morbiditelerde kanıta dayalı kan basıncı hedefleri bu çalışma ile belirlenmemiştir. (SMFM CHAP Statement, 2022)
Ağır hipertansiyonun tanınması ve gecikmeden tedavisi
- Ağır hipertansiyon, sistolik kan basıncı ≥160 mm Hg veya diyastolik kan basıncı ≥110 mm Hg olması ya da her ikisidir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Gebelikte ağır hipertansiyon tıbbi acildir; maternal ölüm ve ağır morbiditeyi azaltmak için 30–60 dakika içinde hızlı tedavi önerilir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Kan basıncının 15 dakika içinde ağır olmayan düzeye indiği belgelenmemişse, kalite ölçütünde persistan ağır hipertansiyon kabul edilir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- İlk ağır ölçümden 15–60 dakika sonra yeniden ağır değer saptanması, arada ağır olmayan değerler bulunsa bile aynı persistan atak kapsamında değerlendirilir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Tedaviye kadar geçen süre ikinci doğrulayıcı ölçümden değil, ilk ağır kan basıncı ölçümünden hesaplanmalıdır. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Kalite ölçütünün payı için standart antihipertansif ajan tanımı, intravenöz labetalol 20, 40 veya 80 mg tek dozlarını içerir; bu liste tedavi rejimi değildir ve tekrar aralığı, uygulama sırası veya maksimum toplam doz vermez. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Aynı ölçütün standart ajan tanımı intravenöz hidralazin 5 veya 10 mg tek dozlarını içerir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Aynı ölçütün standart ajan tanımı oral hızlı salımlı nifedipin 10 veya 20 mg tek dozlarını içerir; uzatılmış salımlı preparat kullanılmaz. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Magnezyum sülfat nöbet profilaksisi için önerilir; antihipertansif değildir ve verilmesi ağır hipertansiyonun zamanında tedavi edildiğini gösteren ölçütün payına dahil edilmez. Bu belgede doz şeması verilmemiştir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Ağrı ve ağır hipertansiyona katkıda bulunabilecek diğer nedenler tedavi edilmelidir; bunların tedavisi antihipertansif tedaviyi geciktirmemelidir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Geçici maternal hipotansiyon kaygısı, ağır hipertansiyon tedavisini geciktirmemelidir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Ağır hipertansiyon bütün hastane birimlerinde hızla tedavi edilmelidir; ölçütün obstetrik birimde başlaması acil servis veya yoğun bakımda tedaviyi erteleme gerekçesi değildir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
Ağır hipertansiyonda zamanında tedavi ölçütü
- Ölçüt, gebeliğin herhangi bir haftasındaki ve doğumdan sonraki 42 gün içindeki obstetrik hastaları kapsar. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Payda, en az bir persistan ağır hipertansiyon atağı olan hasta sayısıdır; atak sayısı değildir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Pay, bu hastalar arasında ilk ağır hipertansiyon atağının başlangıcından sonraki 60 dakika içinde uygun antihipertansif tedaviyi alanların sayısıdır. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Atak ilk 60 dakika içinde ilaç verilmeden ağır olmayan kan basıncı düzeyine gerilemişse ölçütün payına dahil edilir; bu hesaplama kuralı tedaviyi bekletme önerisi değildir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Ölçütte pay veya payda için dışlama tanımlanmamıştır; antepartum, intrapartum ve postpartum hastalar, canlı doğum ve ölü doğumlar dahildir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Kurum, 60 dakikalık ölçütte yeterli uygulama oranına ulaştıktan sonra pay için daha sıkı 30 dakikalık standart benimsemeye teşvik edilir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Otomatik kayıt toplama olanağı varsa, ilk atak ölçütüne ek olarak bütün atakların izlenmesi teşvik edilir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Elektronik kayıtlarda yanlış değerler bulunabileceğinden, özellikle zamanında tedavi ölçütünü karşılamayan olgular için manuel dosya incelemesi önerilir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
- Olası istenmeyen etkileri izlemek için maternal hipotansiyonla ilişkili komplikasyonlar ve fetal endikasyonla sezaryen oranları dengeleyici göstergeler olarak izlenebilir. (SMFM ağır hipertansiyon tedavi ölçütü, 2022)
Postpartum taburculuk hazırlığı ve evde izlem
- Taburculuk kontrol listesi, preeklampsi, eklampsi, gestasyonel hipertansiyon veya kronik hipertansiyonu olan ya da bu hastalıklar açısından risk taşıyan hastalarda kurumun koşullarına uyarlanmalıdır. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Eğitim hastanın dilinde, gerekirse tercümanla verilmelidir; aynı dilde yazılı materyalle pekiştirilmelidir. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Antihipertansiflerin dozu, kullanım saatleri, olası yan etkileri, dozun tutulacağı koşullar ve emzirmeye etkileri taburculukta ele alınmalıdır. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Hastaya obstetrik ekibe ulaşabileceği telefon veya elektronik hasta portalı bilgileri verilmelidir. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Ulaşım, çocuk bakımı, telefon ve tercüman erişimi gibi izleme engelleri değerlendirilip giderilmelidir. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Uzaktan izlem için kan basıncı cihazı, gerekli teknoloji, sayıları okuyup yorumlama ve okuryazarlıkla ilgili engeller değerlendirilmelidir. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Evde izlemde kan basıncının nasıl ölçüleceği öğretilmelidir. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Taburculuk listesindeki evde izlem hedefleri sistolik <150 mm Hg ve diyastolik <100 mm Hg olarak açıklanmalıdır. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Evde sistolik ≥160 mm Hg veya diyastolik ≥110 mm Hg değerler saptandığında sağlık ekibine gecikmeden bildirilmesi gerektiği anlatılmalıdır. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Geçmeyen şiddetli baş ağrısı, görme değişikliği, açıklanamayan üst karın ağrısı veya nefes darlığında derhal tıbbi değerlendirme istenmesi öğretilmelidir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Kurumun standart bir postpartum izlem modeli olmalı; kontrol listesi bu modele uyarlanmalıdır. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Uzaktan izlemde mobil cihaz, internet, teknoloji okuryazarlığı, evde kan basıncı cihazı ve güvenli, özel görüşme alanına erişimdeki eşitsizlikler değerlendirilmelidir. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
Erken postpartum kontrol
- Doğum yatışı sırasında ağır hipertansiyonu olan hasta taburculuktan sonraki 72 saat içinde değerlendirilmelidir; SMFM erken izlem ölçütü bu ACOG önerisine dayanır. SMFM taburculuk listesi de uzaktan kan basıncı izlemi kullanılmayacaksa ağır hipertansiyonda 72 saat içinde kan basıncı kontrolü için muayene randevusu planlanmasını içerir. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020; SMFM erken postpartum izlem ölçütü, 2022)
- Ağır olmayan hipertansiyonda kan basıncı kontrolü doğumdan sonraki 7–10. günlerde planlanmalıdır. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025; SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Doğumdan sonraki üç hafta içinde yüz yüze veya uzaktan izlem görüşmesi planlanmalıdır. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Erken görüşme yalnız kan basıncı ölçümünü değil; alarm belirtilerini, hipertansiyonun uzun dönem sonuçlarını, bakım devrini ve hastanın sorularını da kapsamalıdır. (SMFM erken postpartum izlem ölçütü, 2022)
- Erken izlem ölçütü için uygun kodlanmış yüz yüze, görüntülü, telefon veya uzaktan kan basıncı izlem görüşmeleri kabul edilir. (SMFM erken postpartum izlem ölçütü, 2022)
- Hafta sonu veya tatil nedeniyle izlem sonraki iş gününe ertelenmemelidir; ölçüt ek süre tanımaz. (SMFM erken postpartum izlem ölçütü, 2022)
- Uzaktan izlem, doğum triyajında kan basıncı kontrolü, nöbetçi klinisyenin araması veya kontrolün daha erken yapılması kurumun kullanabileceği seçeneklerdir. (SMFM erken postpartum izlem ölçütü, 2022)
- Mesai dışı saatlerde, hafta sonlarında ve tatillerde de işleyen standart randevu süreçleri geliştirilebilir. (SMFM erken postpartum izlem ölçütü, 2022)
- Erken izlem göstergesi, ağır hipertansiyonla komplike doğum yatışından taburcu olanlar içinde ilk üç gün içinde gerçekleşen kontrolün yüzdesidir; yatış sırasında ölenler paydadan çıkarılır. (SMFM erken postpartum izlem ölçütü, 2022)
- Klinik 72 saatlik izlem hedefi ile faturalama verisinden hesaplanan üç takvim günlük ölçüt aynı zaman hassasiyetine sahip değildir. (SMFM erken postpartum izlem ölçütü, 2022)
Uzun dönem risk eğitimi ve birinci basamağa geçiş
- Uzun dönem eğitim ve bakım geçişi gestasyonel hipertansiyon, preeklampsi, hemoliz–karaciğer enzim yüksekliği–trombosit düşüklüğü (HELLP) sendromu, eklampsi ve kronik hipertansiyon için ele alınır. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Gebeliğin hipertansif hastalıkları, yaşam boyu kronik hipertansiyon, kardiyovasküler hastalık, inme, böbrek hastalığı ve metabolik sendrom riskinde artışla ilişkilidir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Kan basıncı gebelik sonrasında normale dönse bile ilerleyen aylarda, yıllarda veya on yıllarda yeniden hipertansiyon gelişebileceği anlatılmalıdır. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Uzun dönem riskler ve birinci basamak izlemi konusunda taburculuk öncesinde yüz yüze bilgi verilmesi ve hastanın tercih ettiği dilde yazılı materyalle desteklenmesi en etkili yaklaşım olarak öngörülür. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Birinci basamak randevusu için erken başvuru teşvik edilmelidir; bir yıl içindeki kontrol ölçütü bakım devrini bir yıl erteleme önerisi değildir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Hastanın hipertansif gebelik hastalığı öyküsü birinci basamak hekimine bildirilmeli ve bilgi formunun bir kopyası iletilmelidir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Birinci basamakta kan basıncı, kolesterol ve lipidler ile diyabet taramasını içeren yıllık metabolik sendrom taraması önerilir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Diyet, kilo yönetimi, fiziksel aktivite ve sigaranın bırakılması gibi risk azaltıcı yaşam tarzı önlemleri anlatılmalıdır. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020)
- Preeklampsi sonrasında erken postpartum yakın izlem ve uzun dönem risk değerlendirmesi için birinci basamak veya kardiyolojiyle bakım koordinasyonu sağlanmalıdır. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Mevcut araçların birçoğu riski düşük tahmin edebildiğinden, preeklampsi öyküsünde uzun dönem kardiyovasküler risk sınıflaması ve risk azaltımı iyileştirilmelidir. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Uzun dönem kardiyovasküler riski azaltmak için sigara ve pasif maruziyet, diyabet, dislipidemi ve hipertansiyon yönetimi, tuz azaltımı, fiziksel aktivite ve kilo ele alınmalıdır. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Hipertansif gebelik hastalığı öyküsü üreme yaşı geçtikten sonra da standart tıbbi öykünün parçası olarak sorgulanmalıdır. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
Eğitim ve bakım devri kalite ölçütleri
- Eğitim ölçütü, taburculuk öncesinde hem uzun dönem risk eğitimi hem de birinci basamak izlem önerisi alan hastaları değerlendirir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Eğitim ölçütünde eve taburcu edilmeyenler, örneğin başka kuruma nakledilen veya doğum yatışında ölen hastalar paydadan çıkarılır. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Eğitimin tamamlanması standart şekilde kaydedilmeli; tamamlanmadığında nedeni belgelenmelidir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Bakım devri ölçütü, doğumdan sonraki 12 ay içinde gerçekleşmiş birinci basamak veya uygun tıbbi uzman görüşmesini değerlendirir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Bakım devri ölçütünün paydası, gebelikte veya doğumdan sonraki dört hafta içinde hipertansif hastalığı bulunan ve doğum yapmış hastalardır. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Bakım devri için yalnız randevu verilmesi yeterli değildir; randevunun gerçekleşmiş olması gerekir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Uygun bakım devri aile hekimliği, iç hastalıkları veya kardiyoloji ve nefroloji gibi ilgili uzmanlıkların muayenesini içerebilir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Doğum yatışında ölenler bakım devri paydasından çıkarılır; taburculuktan sonra ölenler çıkarılmaz. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Obstetrik postpartum bakım olarak kodlanan görüşmeler bakım devri ölçütünün payına dahil edilmez. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Bakım devri ölçütünün ırk, etnik köken, dil ve diğer sosyal belirleyicilere göre yıllık değerlendirilmesi önerilir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- SMFM, bu eğitim ve bakım devri ölçütlerinin teşvik ödemesi veya performansa dayalı ödeme planlarında kullanılmasını önermez. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
- Hastane ve doğum merkezleri, taburculuk eğitimi, sevk kaynakları ve standart taburculuk özetlerini içeren postpartum bakım geçişi paketini uygulamaya teşvik edilir. (SMFM eğitim ve birinci basamağa geçiş, 2025)
Gelecek gebelik ve ruh sağlığı
- Postpartum dönemde gelecekte gebelik isteği ve aile planlaması hedefleri değerlendirilmelidir. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Preeklampsi geçiren hastaya yineleme riski ve bu riski azaltma yolları anlatılmalıdır. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Sonraki gebelikte düşük doz aspirinin yineleme riskini azaltmadaki rolü açıklanmalıdır. (SMFM postpartum taburculuk listesi, 2020; SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Sonraki gebelikten önce kronik hipertansiyon, diyabet ve sistemik lupus eritematozus gibi ek hastalıkların iyi kontrolü ve sağlıklı kiloya ulaşılmasıyla yineleme riskinin azaltılabileceği anlatılmalıdır. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Preeklampsi sonrası ideal gebelikler arası süre iyi tanımlanmamıştır; altı aydan kısa aralıktan kaçınma önerisi, genel doğurgan popülasyondaki olumsuz sonuç ilişkisine dayanarak makuldür. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Kardiyak etkilenme gibi çok ağır hastalığı olan bazı hastalarda, ağır morbidite ve mortalite kaygısıyla sonraki gebelik konusunda caydırıcı danışmanlık düşünülebilir. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Preeklampsi yaşayan hasta ve yakınları anksiyete ve travma sonrası stres bozukluğu gibi ruhsal sonuçlar açısından taranmalı; yaşanan travmayı gözeten bakım verilmelidir. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Bu ruhsal bozuklukların belirtileri varsa eğitimli bir uzmana değerlendirme ve tedavi için gecikmeden sevk edilmelidir. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
Araştırma aşamasındaki yaklaşımlar ve uygulama sınırları
- Statinlerin preeklampsiyi önleme veya tedavi amacıyla kullanımı araştırma aşamasındadır. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Metformin ve plazma aferezinin preeklampsiyi önleme veya tedavi amacıyla kullanımı klinik araştırmalarla sınırlıdır. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Preeklampsi profilaksisi amacıyla C, E veya D vitamini, folik asit, balık yağı, sarımsak desteği ve sodyum kısıtlamasını önermek için kanıt yetersizdir. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Ağır özellikli aktif preeklampside sıkı kan basıncı kontrolünün gebeliği uzatıp uzatmadığı veya maternal ve neonatal morbiditeyi azaltıp azaltmadığı belirsizdir. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Diüretikler, kompleman inhibisyonu, statinler, daha sıkı kan basıncı idamesi, postpartum ve gebelikler arası dönemde anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri ile optimum doğum zamanı bu raporda araştırma gerektiren alanlardır. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Yeni önleme, tedavi ve postpartum izlem stratejilerinin, özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde yerel koşullara uygunluğu ve uygulanabilirliği değerlendirilmelidir. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
- Hipertansiyon bakım uygulamaları geliştirilirken aile hekimliği, iç hastalıkları ve yan dalları ile acil tıp işbirliği yürütülmelidir. (SMFM–Preeclampsia Foundation çalıştay raporu, 2022)
SMFM belgesinin yanıt vermediği konular
- Bu kaynak seti, başka kuruluşlara atfedilmiş tabloların dışında, SMFM’ye ait kapsamlı ve bağımsız preeklampsi/HELLP/eklampsi tanı ve laboratuvar eşikleri dizisi sunmaz.
- Doğumun gebelik haftasına göre zamanlaması, bekleme yönetiminin tam koşulları ve doğum şekli için bu kaynak setinde bağımsız SMFM yönetim algoritması yoktur.
- Magnezyum sülfatın yükleme–idame dozu, yolu ve süresi; akut antihipertansiflerin tekrar aralığı ve maksimum toplam dozu bu belgelerden tamamlanamaz.
- Postpartum idame antihipertansifinin seçimi, doz titrasyonu ve kesilme şeması bu belgelerde tam olarak tanımlanmaz.
- 2026 aspirin formu ile gövdesindeki tek orta risk ifadesi ve ortak Advisory ile VKİ sınırındaki > / ≥ farkı için bu kaynak setinde açıklayıcı düzeltme saptanmadı.