UpToDate Ne Diyor? Gebelikte ve Doğum Sonrası Sepsis

Bu konuda diğer kuruluşlar: ACOG ne diyor? · RCOG ne diyor? · SMFM ne diyor? · NICE ne diyor?

Kısaca

• Bu sayfa gebelikte kritik hastalık belgesinin sepsis ve destek tedavisi bölümleriyle erişkin sepsis yönetimini kapsar; ayrıntılı tanı ölçütleri ve birçok ilaç dozu bu iki nüshada verilmez. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026; UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Gebelikte sepsis ve septik şok acildir; septik şok veya yüksek sepsis olasılığı saptandığında geniş spektrumlu antimikrobiyal ideal olarak bir saat içinde verilmelidir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Gebede septik şokta ilk üç saatte intravenöz 1–2 L dengeli kristalloid uygulanır; sonraki sıvı dinamik değerlendirmeyle yönlendirilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Uterin odak şüpheli veya doğrulanmışsa endikasyon bulunduğunda gebelik haftasından bağımsız doğum veya uterin boşaltmayla acil kaynak kontrolü tercih edilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Vazopressör gereken gebede norepinefrin; norepinefrine rağmen dirençli şokta vazopressin önerilebilir; her iki öneri Grade 2C düzeyindedir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Tedavi yanıtında sıvı ve vazopressör desteği azaltılır, antimikrobiyal daraltılır; süre günlük değerlendirilir. Erişkin nüshasında antibiyotik süresi için ayrıntılı bölüm 5–7, özet 7–10 gün verdiğinden tek bir standart süre çıkarılamaz. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

🧭 Algoritma: Gebelikte ve doğum sonrasında sepsis: eşzamanlı değerlendirme ve yönetim

Bu akış, UpToDate'nin aşağıda özetlenen önerilerinden heryergebe tarafından çizilmiştir; UpToDate'nin resmî şeması değildir. Ayrıntı ve koşullar için alttaki metne bakın.

Kapsam ve sepsisin tanınması

• Bu sayfa, gebelik ve peripartum kritik hastalık konusunun sepsis ve destek tedavisi bölümleriyle erişkin sepsis yönetimi konusunu özetler; ayrıntılı sepsis tanı ölçütleri erişkin belgesinde ayrı bir konuya yönlendirilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026; UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• UpToDate sepsisi enfeksiyona düzensiz konak yanıtıyla karakterize bir klinik sendrom olarak tanımlar. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Gebelikte sepsis ve septik şok tıbbi acildir; tedavi ve resüsitasyona hemen başlanmalıdır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Kritik gebe ve postpartum hastanın yönetimi yoğun bakım ve obstetri uzmanlarının iş birliğiyle yürütülmelidir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Gebelikte sepsisin en uygun yönetimi kesinleşmiş değildir; erişkin yaklaşımının ilkeleri gebeliğin değişmiş hemodinamisi dikkate alınarak kullanılır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Yaygın kullanılan sepsis skorlarının performansı gebelerde iyi çalışılmamıştır ve güvenilir değildir; bazal taşikardi, daha düşük kan basıncı ve lökositoz gibi gebeliğe özgü fizyolojik değişiklikler klinik kötüleşmeyi maskeleyebilir ve standart sepsis tarama araçlarını daha az güvenilir kılar. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• UpToDate'in aktardığına göre Maternal-Fetal Tıp Derneği (SMFM), maternal sepsisin saptanmasında tek bir tarama aracına dayanmak yerine kurumların kendi işlem ve protokollerini geliştirmesini önerir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Belgede aktarılan, sepsisli 82 gebenin sepsissiz 328 gebeyle karşılaştırıldığı retrospektif çalışmada sistemik inflamatuvar yanıt sendromu (SIRS) ölçütleri en duyarlı (0,93), hızlı Ardışık Organ Yetmezliği Değerlendirmesi (qSOFA) en özgül (0,95) araçtı; ancak SIRS'in özgüllüğü (0,63) ve qSOFA'nın duyarlılığı (0,5) düşüktü. Değiştirilmiş erken uyarı (MEW) ölçütlerinin duyarlılığı 0,82, özgüllüğü 0,87 bulundu. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Gebeliğe uyarlanmış tarama araçlarıyla peripartum dönemde gebeliğe uyarlanmamış araçlara göre daha az yanlış pozitiflik bildirilmiştir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Belgede Obstetrik Sepsis Skoru (SOS) <6 için yoğun bakım gereksinimini dışlamada %98,6 negatif öngörü değeri bildirilir; bu, belgenin aktardığı bir çalışma bulgusudur. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)

Risk değerlendirmesi ve olası enfeksiyon odakları

• Enfeksiyon veya sepsisten ölüm riski; Siyah kadınlarda, yoksulluk, madde kullanım bozukluğu veya sigortasızlıkla karşılaşan gruplarda, tütün kullanım bozukluğu, ek hastalık, multiparite ve 35 yaşın üzerinde olma durumlarında daha yüksektir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Doğum öncesindeki en sık ağır enfeksiyonlar septik abortus, intraamniyotik enfeksiyon, komplike piyelonefrit ve pnömokok ya da influenza pnömonisidir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Postpartum en sık enfeksiyon endometrittir; genellikle anaerop, gram-negatif ve gram-pozitif mikroorganizmaların bulunduğu karma flora söz konusudur. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Postpartum diğer olası odaklar yara enfeksiyonu, nekrotizan fasiit, toksik şok, pelvik apse, miyometriyumun gazlı gangreni, septik pelvik tromboflebit, piyojenik sakroiliit ve Clostridioides difficile kolitidir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)

İlk değerlendirme, tetkikler ve bakım yeri

• İlk öncelikler gereken hastada havayolunun güvenceye alınması, hipokseminin düzeltilmesi ve sıvı ile antibiyotiğin erken verilebilmesi için damar yolunun açılmasıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Damar yolu olabildiğince erken açılmalıdır; başlangıçta periferik veya intraosseöz yol yeterli olabilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Santral kateter takılması sıvı veya antibiyotiği geciktirmemelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kısa öykü, muayene, laboratuvar, kültür ve görüntüleme değerlendirmesi ilk stabilizasyonla eşzamanlı yürütülür. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• İlk tetkiklerin tercihen başvurudan sonraki 45 dakika içinde alınması uygundur; bu işlem sıvı ve antibiyotiği geciktirmemelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Başlangıçta diferansiyelli tam kan sayımı, biyokimya, karaciğer testleri ve koagülasyon çalışmaları alınır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Serum laktatı ölçülür; >2 mmol/L veya laboratuvar üst sınırının üzerinde olması hastalık şiddeti ve tedavi yanıtının değerlendirilmesine yardım edebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• En az iki farklı periferik bölgeden aerob ve anaerob kan kültürleri, idrar incelemesi ve ulaşılabilen şüpheli odaklardan kültürler alınır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kan kültürlerinin antibiyotik öncesinde alınması tercih edilir; kültür alma ve antimikrobiyal başlama birlikte hızla yürütülmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kateter kültürü konusunda nüsha tutarlı değildir: ayrıntılı bölüm mümkünse kalıcı veya santral kateterden örnek almamayı, özet ise tüm kalıcı vasküler cihazlardan kültür almayı yazar. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kateterden kan kültürü alınmışsa ikinci bir örnek periferik ven ponksiyonundan alınmalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Şüpheli odağa göre idrar, balgam ve patojene özgü hızlı testler gibi ek mikrobiyolojik incelemeler seçilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Şüpheli enfeksiyon odağına yönelik görüntüleme yapılmalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kan gazı asidoz, hipoksemi ve hiperkapniyi değerlendirmede kullanılabilir; bütün hastalarda rutin arter kan gazı izlemi genellikle gerekmez. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Mekanik ventilasyon ve vazopressör gerektiren septik şok hastası yoğun bakımda izlenmelidir; hızla yanıt veren şoksuz hastalarda servis bakımı mümkün olabilir, aradaki hastalarda yakın gözlem ve yoğun bakıma düşük yatış eşiği uygundur. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Erişkin sepsis metni yoğun bakım kabulünün ilk altı saat içinde yapılması hedefini aktarır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Sabit bir saatlik sepsis paketlerinin yararı tartışmalıdır; paket uygulamasının değeri yerel kaynaklara ve bakım ortamına bağlı olabilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

Sıvı resüsitasyonu

• Gebelikte septik şokta ilk üç saat içinde intravenöz 1–2 L dengeli kristalloid, örneğin Ringer laktat veya Plasma-Lyte uygulanır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Bu, gebe olmayan hastalar için Surviving Sepsis Campaign (SSC) tarafından önerilen 30 mL/kg yaklaşımından farklı, daha kısıtlı bir başlangıç sıvı yaklaşımıdır; gerekçesi gebelikteki daha düşük kolloid onkotik basınç ve daha yüksek pulmoner ödem riskidir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Erişkin sepsis ve septik şok belgesinin genel başlangıç yaklaşımında, ilk saatte başlayıp ilk üç saatte tamamlanan 30 mL/kg intravenöz sıvı önerilebilir (Grade 2B); UpToDate'in gebelik konusu bu 30 mL/kg yaklaşımını gebe olmayan hastalara ait sayar ve gebe septik şok hastasında bunun yerine ilk üç saatte 1–2 L dengeli kristalloidi benimser. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026; UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026) Grade 2B
• Erişkin başlangıç sıvı yaklaşımı belirgin pulmoner ödem veya ek hacim verilmesine başka kontrendikasyon varsa uygulanmaz. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Erişkin belgesinde beden kitle indeksi >30 kg/m² olduğunda sıvı hesabında düzeltilmiş veya ideal vücut ağırlığı kullanılmalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Sonraki sıvı uygulaması santral venöz basınç gibi statik değerler yerine ekokardiyografi gibi dinamik önyük değerlendirmeleriyle yönlendirilmelidir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Erişkin bölümünde sıvının belirli (örneğin 500 mL) ve hızla verilen boluslar hâlinde uygulanması, her bolustan önce ve sonra klinik yanıt, hemodinami ve pulmoner ödemin değerlendirilmesi istenir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Pulmoner ödem gelişirse veya ek sıvı perfüzyonu artırmıyorsa sıvı resüsitasyonu durdurulmalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Sıvıyı durdurma kararı yalnız laktata dayandırılmaz. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Dengeli kristalloidler, yüksek miktarda tamponlanmamış kristalloide bağlı hiperkloremiyi önlemek veya tedavi etmek için tercih edilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Albumin rutin başlangıç sıvısı olarak tercih edilmez; çok kristalloid almış hastada resüsitasyonun ilerleyen evrelerinde veya sirozda uygun olabilir ve belirgin üstünlüğü kesin değildir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Hiperonkotik nişasta çözeltisi verilmemesi önerilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026) Grade 1A
• Hipertonik salinin sepsis sıvı resüsitasyonunda yeri yoktur. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Üçüncü trimesterin ilerleyen döneminde karışık venöz oksijen satürasyonu daha az güvenilir olabileceğinden UpToDate yazarları bu ölçümü kullanmaz. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)

Ampirik antimikrobiyal tedavinin başlatılması

• Gebelikte septik şok veya sepsis olasılığı yüksek hasta saptandığında ampirik geniş spektrumlu antimikrobiyal tedavi ideal olarak bir saat içinde verilmelidir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Gebelik belgesine göre antibiyotik verilmesindeki gecikme, gebe olmayan sepsisli kadınlardakine benzer biçimde artmış mortaliteyle ilişkilidir: bir çalışmada ölüm, tanıdan sonraki bir saat içinde antibiyotik alanlarda %8,3 iken bir saatten geç alanlarda %20 bulunmuştur; başka bir çalışmada zamanında antibiyotik verilmemesi sepsise bağlı ölüm için bağımsız risk etkeni olarak saptanmıştır (düzeltilmiş olasılık oranı 22,7). (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Erişkin belgesinde uygun dozda geniş spektrumlu intravenöz antimikrobiyalin gecikmeden, örneğin ilk saat içinde verilmesi önerilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026) Grade 1B
• Erişkin belgesinin zamanlama bölümü, şokta tercihen bir saat, şoksuz sepsiste üç saat içinde intravenöz antibiyotik başlanmasını belirtir; gebelik bölümünün şok veya yüksek sepsis olasılığı için bir saat hedefi ayrıca korunur. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026; UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Antibiyotik başlama kararını prokalsitonin yerine klinik bulgular yönlendirmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Ampirik ilaç seçimi önceki antibiyotikler ve etkenler, ek hastalıklar, immün durum, toplum veya hastane kökeni, olası odak, invaziv cihazlar, Gram boyama ve yerel direnç verilerine göre kişiselleştirilmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Çoğu hastada olası tüm etkenleri kapsamak için gram-pozitif ve gram-negatif bakterilere etkili bir veya birden çok antimikrobiyalle geniş spektrumlu ampirik tedavi önerilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Çoklu antibiyotik uygulanacaksa beta-laktamın verilmesine öncelik tanınmalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Sepsis ve septik şokta mümkünse tam üst sınır yükleme dozu kullanılarak yeterli maruziyet sağlanmasına dikkat edilmelidir; bu özette antibiyotikler için sayısal doz verilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Sürekli veya uzatılmış infüzyonun aralıklı uygulamaya üstünlüğü kesinleşmiş değildir; bu nüsha ayrıntılı beta-laktam infüzyon önerisini başka konuya bırakır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Erişkin belgesinin aktardığı kılavuzlar, nakil sırasında antibiyotiği yalnız katı ölçütlerle düşünmeyi önerir: sepsis şüphesinin yüksek olması (örneğin septik şok), hastaneye ulaşmanın bir saati aşması, doğrulanmış bir tarama protokolünün bulunması ve bu protokolün maddi, lojistik ve operasyonel olarak uygulanabilir olması; UpToDate yazarları zayıf antibiyotik yönetimine ilişkin kaygının yerinde olduğunu ekler. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Mantar veya influenza ve COVID-19 gibi viral etkenler düşünülüyorsa antimikrobiyal kapsam bu etkenleri de dikkate almalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

Erişkin belgesinde ampirik rejimin kapsamı

• Erişkin belgesinde, MRSA'nın yalnız hastanede yatanlarda değil yakın zamanda hastanede yatmamış toplum bireylerinde de sepsis nedeni olabilmesi gerekçesiyle, ampirik rejimlere böbrek işlevine göre ayarlanmış intravenöz vankomisin eklenmesi, özellikle şokta veya metisiline dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) riski olanlarda önerilebilir; bu özette sayısal doz verilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Tedaviye yanıtsız (refrakter) veya virülan MRSA enfeksiyonunda ya da vankomisin kontrendikasyonunda vankomisine alternatif ajanlar (örneğin akciğer dışı MRSA için daptomisin ya da linezolid) düşünülmelidir; bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Vankomisin beta-laktamla birlikte kullanılacaksa beta-laktamdan sonra verilmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Pseudomonas olası değilse erişkin belgesindeki yazarlar vankomisini üçüncü veya dördüncü kuşak sefalosporin, piperasilin-tazobaktam ya da karbapenemle birleştirmeyi tercih eder; bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Pseudomonas olasıysa vankomisinle birlikte yerel duyarlılığa göre bir veya iki antipsödomonal ajan seçimi tercih edilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Erişkin belgesindeki temel antipsödomonal seçenekler seftazidim veya sefepim, imipenem veya meropenem ya da piperasilin-tazobaktamdır; bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Pseudomonas olasılığı ve hastalık ağırlığına göre ikinci antipsödomonal ajan olarak yerel dirence uygun siprofloksasin veya levofloksasin ya da bir aminoglikozit eklenebilir; bu, erişkin belgesindeki seçenektir ve bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Karbapenemler dâhil beta-laktam alerjisinde aztreonam bir erişkin alternatifidir; seçmeden önce bölgesel direnç gözden geçirilmelidir ve bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Penisilin alerjisi bildiren birçok hasta sefalosporin ve karbapenemleri tolere edebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Pseudomonas dışı gram-negatif etken şüphesinde kanıtlanmış etkinliği ve en düşük toksisitesi olan tek ajan önerilir; nötropeni veya bilinen ya da şüpheli Pseudomonas enfeksiyonunda kombinasyon düşünülebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Gram-negatif etkenin olası olduğu septik şokta etkili başlangıç kapsamını sağlamak için farklı sınıflardan iki antimikrobiyal gerekebilir; seçim olası etken ve yerel duyarlılığa bağlıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Erişkin belgesine göre anaerop enfeksiyon riski yüksek olmadıkça anaerop kapsamı gerekli değildir; gebelik belgesi ise postpartum en sık enfeksiyon olan endometritin genellikle anaerop, gram-negatif ve gram-pozitif mikroorganizmaları içeren karma floraya bağlı olduğunu belirtir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026; UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Legionella, Stenotrophomonas veya nötropenik bakteriyemi gibi özel etken ya da durumlar varsa rejim bunları da dikkate almalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Bu erişkin rejim örnekleri gebeliğe özgü bir antibiyotik şeması değildir; erişkin belgesine göre gebelikte sepsisin en uygun yönetimi bilinmemektedir ve uzmanların çoğu aynı ilkeleri gebeliğin değişmiş hemodinamisini gözeterek kullanır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

Antifungal yaklaşım

• Nötropenik olmayan kritik hastada rutin ampirik antifungal tedavi genellikle gerekli değildir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• İnvaziv mantar enfeksiyonu açısından cerrahi, parenteral beslenme, uzun antibiyotik kullanımı veya yatış, kemoterapi, transplantasyon, kronik karaciğer veya böbrek yetmezliği, diyabet, vasküler cihaz, septik şok ve çok bölgeli Candida kolonizasyonu risk oluşturur. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Candida veya Aspergillus kuvvetle düşünülüyorsa ya da nötropeni varsa erişkin belgesi Candida için ekinokandini, Aspergillus için vorikonazolü uygun olabilen seçenekler olarak verir; bu nüshalarda gebeliğe özgü seçim veya doz verilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Yüksek Candida riski bulunmadıkça Candida biyobelirteçleri rutin alınmaz. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• İnvaziv Candida veya Aspergillus düşünülüyorsa mevcut olduğunda 1,3 beta-D-glukan, galaktomannan ve anti-mannan antikorları erken bulgu sağlayabilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Ampirik antifungal tedaviyi daraltmak için Candida biyobelirteçleri kullanılmaz. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

Kaynak kontrolü ve doğumla ilgili kararlar

• Enfeksiyon odağı hızla belirlenmeli veya dışlanmalı; ilk tetkik ve antimikrobiyal tedavi sonrasında bütün hastalarda odak arayışı ve kontrolü sürdürülmelidir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026; UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Şüpheli odağa yönelik ek görüntüleme ve örnekleme mümkün olan en kısa sürede, örneğin ilk altı saatte düşünülmelidir; invaziv işlemin riski ve hastanın stabilitesi hesaba katılır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Drenaj gerektiren enfeksiyon odağı yalnız antibiyotikle yanıt vermeyebileceğinden, fiziksel kaynak kontrolü uygulanabildiğinde zamanında (örneğin altı saat içinde) yapılmalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Uterin sepsis odağı şüpheli veya doğrulanmışsa endikasyon bulunduğunda gebelik haftasından bağımsız hızlı doğum veya uterin içeriğin boşaltılmasıyla acil kaynak kontrolü tercih edilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Olası enfekte damar yolu, başka bir damar yolu sağlandıktan sonra çıkarılmalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Odağa göre enfekte implantın çıkarılması, apse veya ampiyem drenajı, perkütan nefrostomi, yumuşak doku debridmanı, gerekli cerrahi rezeksiyon veya kolesistostomi kaynak kontrolü seçenekleridir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kaynak kontrolünün en uygun zamanı kesin değildir; erişkin metin mümkün olduğunca erken müdahaleyi ve tanıdan sonraki 6–12 saat içinde kontrol hedefini aktarır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kaynak kontrolünün yöntemi ve zamanı işlem riski, olası komplikasyonlar, başarı olasılığı ve odağın tanısal belirsizliği dikkate alınarak seçilmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

Vazopressör, inotrop ve dirençli şok

• Gebelikte hipotansiyonun ilk yaklaşımında intravenöz sıvı ve uterusun vena kava basısını azaltmak için sol yan pozisyon kullanılmalıdır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Erişkin belgesinde, yeterli sıvı resüsitasyonuna (örneğin ilk üç saatte 3 L) rağmen hipotansif kalan sepsis hastasında vazopressör önerilir (Grade 1B); gebelik konusu ise intravenöz sıvı ve sol yan pozisyon gibi ilk girişimlere rağmen süren hipotansiyonda vazopressör gerektiğini belirtir ve gebe septik şokta başlangıç sıvısı 1–2 L’dir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026; UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026) Grade 1B
• İnstabil şokta vazopressörün kristalloidle eşzamanlı başlanması gerekebilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Vazopressör başlangıçta periferik yoldan verilebilir; santral damar yolu beklenerek geciktirilmemelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Vazopressör gereken gebede ilk ajan olarak efedrin, epinefrin veya dopamin yerine norepinefrin önerilebilir; bu özette norepinefrin dozu verilmemiştir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026) Grade 2C
• Norepinefrine rağmen dirençli şokta vazopressin önerilebilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026) Grade 2C
• Erişkin belgesi, kılavuzların norepinefrin dozunu azaltmak için vazopressini (en çok 0,03 ünite/dakika) ve ardından dirençli hipotansiyonda epinefrini önerdiğini, ancak uygulamanın büyük farklılık gösterdiğini aktarır; gebelik bölümünde gebeliğe özgü vazopressin dozu verilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Gebelikte başlangıç ortalama arter basıncı (MAP) hedefi 60–65 mmHg olarak verilir; bu eşik gebe hastalarda çalışılmamıştır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Norepinefrinin uterus kan akımını azaltabilmesine karşın fetal iyilik hâlini olumsuz etkilediğini gösteren veri bulunmadığı ve maternal resüsitasyon yararının bu olası riske üstün tutulduğu belirtilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Vazopressinin oksitosin reseptörleriyle teorik etkileşimi uterin kontraksiyonları artırabilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Norepinefrin ve vazopressine rağmen MAP yetersizse epinefrin eklenebilir; bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Yeterli hacim durumuna rağmen miyokart işlev bozukluğu ve hipoperfüzyon varsa norepinefrine dobutamin eklenebilir veya tek başına epinefrin kullanılabilir; bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• İnotrop tedavi kardiyak indeksi normal üstü değerlere yükseltmek amacıyla kullanılmamalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Gebelikte fenilefrinin saf alfa etkisine bağlı refleks bradikardi ve kalp debisi azalması septik şoktaki kullanımını sınırlar; spinal anestezi hipotansiyonu için verilen tercih septik şoka aktarılmaz. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• İkinci vazopressörü eklemenin en uygun zamanı belirsizdir; Ekim 2026 ekinde eşik temelli erken vazopressin eklemenin yararı gösterilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Erişkin belgesinde belirgin bradikardide dopamin kabul edilebilir bulunur; düşük doz dopamin böbrek koruması amacıyla kullanılmamalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Erişkin belgesinde belirgin taşikardinin, örneğin >160/dakika veya hızlı atriyal fibrilasyonun, kötüleşmesinden endişe ediliyorsa beta adrenerjik etkisi olmayan fenilefrin veya vazopressin tercih edilebilir; bu özel durum gebeliğe özgü bir ilk ajan önerisi değildir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Erişkin belgesi norepinefrin kontrendike olduğunda epinefrini makul bir başlangıç alternatifi olarak verir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Yeterli sıvı ve vazopressöre yetersiz yanıtlı septik şokta kortikosteroid önerilir; gebelikte yararı çalışılmamıştır ve bu nüshalarda ilaç seçimi veya doz verilmemiştir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• UpToDate yazarları düşük kalp debili septik şokta levosimendan veya beta blokaj kullanmaz. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Çoklu vazopressör ve glukokortikoide rağmen dirençli şokta metilen mavisi yalnız anekdot düzeyinde kurtarma uygulaması olarak aktarılır; bu bir rutin tedavi önerisi değildir ve bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

Maternal perfüzyon ve laboratuvar izlemi

• Sıvı ve ampirik antibiyotik sonrasında klinik, hemodinamik ve laboratuvar yanıtı sık değerlendirilmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kalp hızı, ritim, oksijen satürasyonu ve solunum hızı sürekli; kan basıncı ve sıcaklık sık izlenmelidir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Yaşamsal bulgular gebeliğe özgü referanslar gözetilerek yorumlanmalıdır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Perfüzyon izlemi MAP, idrar çıkışı, kalp ve solunum hızı, deri rengi ve sıcaklığı, oksimetri, kapiller dolum ve bilinç durumunu kapsar. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Erişkin sepsis belgesinde sıvı yönetiminin MAP 60–70 mmHg ve idrar çıkışı ≥0,5 mL/kg/saat gibi klinik hedeflerle yönlendirilmesi önerilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026) Grade 1B
• Kapiller dolum süresi perfüzyon değerlendirmesine yardımcı olabilir; metin normal süreyi ≤3 saniye olarak tanımlar. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Dinamik sıvı yanıtı ölçümleri statik ölçümlere tercih edilir; mortalite gibi sonuçları iyileştirdikleri kesinleşmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Vena kava çapındaki solunumsal değişim, radiyal arter nabız basıncı, aortik akımın tepe hızı, sol ventrikül çıkış yolu hız-zaman integrali ve karotis ya da brakiyal arter akım hızı dinamik sıvı yanıtı ölçümleridir; bunlar hasta sinüs ritmindeyken ve yeterli tidal hacimle pasif ventile edilirken statik ölçümlerden daha doğru öngörücüdür. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Spontan soluyan veya ritmi düzensiz erişkinde pasif bacak kaldırmayla kalp debisindeki artış sıvı yanıtlılığını öngörebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Büyük hacimde sıvı veya vazopressör bekleniyorsa ya da periferik erişim yetersizse santral venöz kateter düşünülebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kan basıncı labilse, manşon ölçümü güvenilmezse, perfüzyonun düzelmesi uzayacaksa veya dinamik ölçüm gerekiyorsa arter kateteri düşünülebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Pulmoner arter kateterinin rutin sepsis yönetiminde kullanılması önerilmez. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Gebede hipoksemik solunum yetmezliğine kardiyopulmoner dekompansasyon veya böbrek yetmezliği eşlik ettiğinde invaziv hemodinamik izlem yararlı olabilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Laktat belirgin düşüş gösterene kadar, örneğin altı saatte bir izlenir; en uygun ölçüm sıklığı bilinmez ve laktat hipoperfüzyon dışındaki etkenlerden de etkilenebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Perfüzyon düzeldikten sonra laktat doku perfüzyonunun zayıf bir göstergesidir; yeniden yükselmesi perfüzyon yeterliliğinin tekrar değerlendirilmesini gerektirir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Trombosit, biyokimya ve karaciğer testleri normal veya bazal düzeye yaklaşana kadar, örneğin altı saatte bir kontrol edilebilir; hiperkloremi gelişirse tamponlanmış düşük klorürlü sıvıya geçiş düşünülebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Tam kan sayımı ve gerekli tekrar kültürleri izlenmeli; sonuçlar daha güvenli veya etkili antibiyotiğe geçişi ve kaynak kontrolü araştırmasını yönlendirmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Gaz değişimi ve asidozun seyri izlenmelidir; kötüleşme sıvı yüküne bağlı pulmoner ödemi veya diğer komplikasyonları düşündürebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Yatak başı ultrasonografi ile kalp, akciğer, abdomen ve obstetrik değerlendirme, şok veya solunum yetmezliği nedenini ayırt etmeye ve hemodinamik tedaviyi yönlendirmeye yardım eder. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)

Oksijenasyon ve mekanik ventilasyon

• Hipoksemik sepsis hastasına oksijen verilmelidir ve oksijenasyon nabız oksimetresiyle sürekli izlenmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Nabız oksimetresi Asyalı, Siyah ve Hispanik hastalarda Beyaz hastalara göre arteriyel satürasyonu fazla tahmin edebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Gebelik belgesi, mekanik ventilasyon bölümünde maternal periferik oksijen satürasyonunun ≥%95 tutulmasını makul hedef olarak verir; en uygun satürasyon bilinmemektedir. Erişkin belgesinde sepsis hastasında genellikle %90–96 hedeflenir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026; UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Maternal arteriyel oksijen parsiyel basıncı (PaO₂) için ayrıntılı gebelik bölümü >70 mmHg, aynı nüshanın özeti ≥70 mmHg hedefini yazar. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Oksijenasyon veya artmış solunum işini desteklemek için yüksek akımlı oksijen, entübasyon ve mekanik ventilasyon gerekebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Ensefalopati veya bilinç baskılanması nedeniyle havayolunu korumak için de entübasyon gerekebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Mekanik ventilasyonda maternal arteriyel karbondioksit parsiyel basıncı (PaCO₂) 28–32 mmHg aralığında tutulmalıdır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Gebelikte fizyolojik aralığın belirgin altındaki hipokapniden kaçınılmalıdır; belirgin respiratuvar alkaloz plasental perfüzyonu ve umbilikal ven oksijen basıncını azaltabilir ve umbilikal vende refleks spazma yol açabilir. Belgenin özeti, PaCO₂'nin <28 veya >40 mmHg olmasından kaçınılmasını yazar. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• PaCO₂ >40 mmHg fetal respiratuvar asidoza yol açar; maternal hiperkapniden kaçınılır, ancak fetal sekel oluşturan kesin eşik saptanmamıştır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Permisif hiperkapnide intravenöz maternal bikarbonat uygulamasını destekleyen klinik çalışma kanıtı yoktur; kullanım tartışmalıdır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)

Analjezi, sedasyon ve nöromüsküler blokaj

• Analjezik, sedatif ve nöromüsküler blokerlerin çoğu plasentayı geçer; ilaç seçerken fetal etkiler dikkate alınmalıdır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Opioidler kabul edilebilir analjeziklerdir; üçüncü trimesterde uzun maruziyetten sonra yenidoğan yoksunluk sendromu izlenmelidir ve bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Gebelikte opioid dışı ilk analjezik olarak parasetamol kabul edilir; bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Nonsteroidal antiinflamatuvar ilaçlardan yaklaşık 20. hafta ve sonrasında fetal böbrek işlev bozukluğu ve oligohidramniyos; yaklaşık 30. hafta ve sonrasında erken duktus kapanması riski nedeniyle kaçınılmalıdır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Mekanik ventilasyon sedasyonunda propofol ve deksmedetomidin, benzodiazepinlere göre tercih edilir; bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Propofol plasentayı geçer ve doğuma yakın kullanıldığında yenidoğanda solunum depresyonuyla ilişkili olabilir; ancak onlarca yıla yayılan randomize kontrollü çalışma, kohort ve olgu serisi verileri ilaca bağlı majör doğumsal anomali, düşük ya da olumsuz maternal veya fetal sonuç riski saptamamıştır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Deksmedetomidin kritik obstetrik hastada düşünülebilir; gebelikte uzun yoğun bakım sedasyonuna ilişkin veriler sınırlıdır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Yoğun sedasyona rağmen dirençli solunum yetmezliği olmadıkça nöromüsküler blokerlerden kaçınılmalıdır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Nöromüsküler blokaj gerektiğinde sisatrakuryum veya roküronyum tercih edilir; bu özette doz verilmemiştir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Bu ilaçların yoğun bakımda kullanımını düzenlemek için obstetri uzmanı ve gebelik bakımında deneyimli eczacı konsültasyonu önerilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Opioid, sedatif veya nöromüsküler bloker maruziyeti nedeniyle doğumda yenidoğan uzmanı bulunmalıdır; ilaç etkisi geçene kadar yenidoğanda ventilasyon desteği gerekebilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)

Fetal izlem ve ileri destek

• Gebelikte fetal kalp hızı ve uterin aktivite izlenmelidir; izlem sıklığı gebelik haftası ve klinik duruma göre belirlenir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Vazopressör kullanılırken gestasyonel olarak yaşayabilir fetusta fetal izlem endikedir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• Standart tedaviye dirençli, yaşamı tehdit eden kalp veya solunum yetmezliğinde ekstrakorporeal membran oksijenasyonu (ECMO) bir kurtarma tedavisi olabilir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)
• ECMO yönetiminde devrenin ilaç farmakokinetiğine etkisi, özellikle doğum çevresinde tromboz ve kanamayı dengeleyen antikoagülasyon, yaşayabilir fetusta sürekli fetal izlem ve ilgili uzmanlıkların koordinasyonu gerekir. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026)

Eritrosit transfüzyonu ve destek bakımının sınırları

• Erişkin belgesinde eritrosit transfüzyonu genellikle ağır anemide saklı tutulur; ayrıntılı bölümde hemoglobin ≤7 g/dL, özette <7 g/dL yazılıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Eşlik eden hemorajik şok şüphesi veya aktif miyokard iskemisi, genel kısıtlı transfüzyon yaklaşımının istisnalarıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Destek bakımı beslenme, stres ülseri ve venöz tromboembolizm profilaksisini de içerir; bu iki nüsha ayrıntılı uygulamayı ayrı konulara bırakır. (UpToDate, Gebelikte ve peripartum kritik hastalık, Ekim 2026; UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Mekanik ventilasyon uygulanan erişkinde sindirim sisteminin seçici dekontaminasyonu uygun olabilir; bu özette yöntem ve doz ayrıntılandırılmamıştır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

Yanıt yoksa yeniden değerlendirme

• Yeterli sıvı ve antimikrobiyale rağmen hipoperfüzyon sürüyorsa sıvı yanıtlılığı, ilaç kapsamı, kaynak kontrolü, sepsis tanısının doğruluğu ve gelişen komplikasyonlar yeniden değerlendirilmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• İlk yanıtın ardından kötüleşme varsa antimikrobiyal rejimin yeterliliği, kontrol edilmemiş odak veya hastane kaynaklı yeni enfeksiyon araştırılmalıdır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

Yanıt sonrası sıvı ve antimikrobiyal tedavinin azaltılması

• Klinik, hemodinamik ve laboratuvar hedeflerine ulaşıldığında sıvılar durdurulur ve vazopressör desteği azaltılır; gerekiyorsa diüretik veya ultrafiltrasyonla sıvı uzaklaştırılır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Dolaşım artık sıvıya yanıt vermiyorsa ek sıvı yararsız veya zararlı olabilir; kardiyojenik ve nonkardiyojenik pulmoner ödem için sık değerlendirme gerekir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Antimikrobiyalin daraltılması ve süresi her gün değerlendirilmelidir; belirsizlikte enfeksiyon hastalıkları konsültasyonu uygundur. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kültür ve duyarlılık sonuçları geldiğinde veya klinik düzelme olduğunda antimikrobiyal tedavinin daraltılması önerilir; mümkünse etken ve duyarlılığa yönelik tedavi kullanılır. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Başlangıçtan sonraki 48 saatte metisiline dirençli stafilokok ürememişse vankomisinin genellikle kesildiği belirtilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Antibiyotik süresi bireyselleştirilmelidir; başlangıçta sabit süre belirlemek yerine düzelme ve kaynak kontrolü sonrasında devam veya kesme kararı her gün verilmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Aynı erişkin nüshasının ayrıntılı bölümünde yeterli kaynak kontrolü olan çoğu hasta için 5–7 gün, özetinde toplam 7–10 gün yazılıdır; bu nüsha tek bir tutarlı standart süre vermemektedir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Yavaş yanıt, drene edilemeyen odak, S. aureus bakteriyemisi, bazı mantar veya viral enfeksiyonlar, endokardit, osteomiyelit, büyük apse, yüksek direnç, nötropeni veya immün yetmezlikte daha uzun süre uygun olabilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Negatif kültür, hızlı kaynak kontrolü ve sepsis bulgularının hızla çözülmesi durumunda daha kısa süre kabul edilebilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Nötropenik hastada antibiyotik, nötropeni düzelene veya planlanan tedavi tamamlanana kadar, hangisi daha uzunsa sürdürülmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Nötropenik olmayan hastada enfeksiyon kapsamlı biçimde dışlanmışsa antibiyotik mümkün olan en erken zamanda kesilmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Antibiyotik başlama kararında prokalsitonin rutin kullanılmaz; dikkatli klinik değerlendirmeye katkısı gösterilmemiştir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Kaynak kontrolü yeterli olduğu hâlde tedavi süresi belirsizse prokalsitonin günlük klinik değerlendirmeye eklenebilir; tek başına klinik değerlendirme de makuldür. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Prokalsitoninle kesme kararına ilişkin kanıt düşük ile orta kesinliktedir ve en güçlü veriler toplum kökenli pnömoni ile akut bronşittedir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

Sepsis sonrası izlem

• Sepsis sağkalımında takip bakımı ve yoğun bakım sonrası sendromun tanınması gözetilmelidir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)
• Sepsis sonrası güçsüzlükte rehabilitasyon veya özel takip kliniklerinin tedavisini güvenle yönlendirecek yüksek nitelikli kanıt bulunmadığı belirtilir. (UpToDate, Erişkinde sepsis ve septik şok yönetimi, Ekim 2026)

UpToDate belgesinin yanıt vermediği konular

• Bu iki nüsha sepsisin ve septik şokun ayrıntılı tanı ölçütlerini vermez; erişkin belgesi tanı ve tanımları ayrı konuya yönlendirir.
• Gebelikte ve postpartum dönemde odağa özgü kesin antibiyotik seçimi, sayısal doz, uygulama aralığı ve emzirmeye ilişkin ayrıntılı rejim bu nüshalarda verilmemiştir.
• Uterin kaynak kontrolü dışında sepsis için doğum haftası eşiği, doğum şekli veya rutin sezaryen önerisi verilmemiştir.
• Gebeliğe özgü vazopressör titrasyon dozları ile dirençli septik şokta kortikosteroidin ilaç, doz ve süre şeması verilmemiştir.
• Tromboembolizm ve stres ülseri profilaksisinin ajan, doz ve süreleri ile beslenme desteğinin ayrıntıları ayrı konulara bırakılmıştır.